Trong truyện trẻ em kể trên của Hans Christian Anderson, nhân vật quan trọng thứ hai là con chim Sơn Ca. Con chim này đã hót nhiều giọng vui, buồn, trầm, bổng, với cung điệu rất hấp dẫn, truyền cảm, đã mang lại xúc động cho nhiều người nghe, từ anh chàng đánh cá nghèo khó, cô gái nhỏ phụ bếp tới Hoàng Đế Trung Hoa. Con chim Sơn Ca có khả năng mang lại sức khỏe cho nhà vua, đã khiến cho vị vua già không còn cô đơn. Nhà vua đã vui lên, tin tưởng hơn nhờ thứ âm nhạc của cánh rừng xanh mà con chim Sơn Ca là một ca sĩ trình diễn.

Như vậy Âm Nhạc là gì, có các công dụng nào và các thể loại nào? Âm nhạc là các âm thanh được xếp đặt theo các mẫu (patterns) êm tai và hấp dẫn. Mọi người dùng âm nhạc để diễn tả các cảm xúc và tư tưởng. Âm nhạc cũng được dùng để giải trí và thư dãn tâm hồn, vì vậy âm nhạc là một phần quan trọng trong đời sống hàng ngày, trong nhiều hoạt động xã hội và văn hóa.n hóa.

Âm nhạc là một nghệ thuật trình diễn. Khác với vài bộ môn nghệ thuật như Thơ Phú và Hội Họa trong đó người nghệ sĩ sáng tạo ra tác phẩm rồi phổ biến hay trưng bày cho mọi người nghe hoặc thưởng lãm; trong bộ môn âm nhạc, nhà soạn nhạc sáng tác cần tới nhiều ca sĩ trình diễn để diễn tả các bài ca, các nhạc phẩm, giống như nhà soạn kịch cần tới các diễn viên trên sân khấu. Như vậy công việc trình tấu âm nhạc là sự phối hợp giữa các nghệ sĩ sáng tác và các nghệ sĩ biểu diễn.

Âm nhạc là một trong các nghệ thuật lâu đời nhất và có lẽ con người bắt đầu biết ca hát khi ngôn ngữ mới phát triển. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy các khúc xương rỗng được dùng làm cây sáo (flute) vào khoảng 10,000 năm trước Tây Lịch (TL) và bản nhạc đầu tiên được viết ra có lẽ từ 2,500 năm trước TL. Các dân tộc với nền văn minh cổ như các người Ai Cập, Trung Hoa và Babylonians đã biết dùng âm nhạc trong các lễ nghi cung đình và tôn giáo.

Âm nhạc giữ các vai trò quan trọng trong mọi nền văn hóa. Nhiều người dùng âm nhạc trong các buổi lễ hội, trong công việc làm hay trong các sinh hoạt cá nhân và tập thể. Ngày nay, âm nhạc có nhiều hình thức. Loại âm nhạc của châu Âu và châu Mỹ được gọi chung là Âm Nhạc Tây Phương (Western music) trong khi châu Phi và châu Á cũng có loại âm nhạc riêng. Trong nền âm nhạc Tây Phương, có hai loại chính là “cổ điển” (classical) và “phổ thông” (popular). Nhạc Cổ Điển gồm các bản giao hưởng (symphonies), nhạc kịch (operas) và nhạc vũ ba lê (ballets). Nhạc Phổ Thông có các loại chính như nhạc đồng quê (country music), nhạc nhân gian (folk music), nhạc jazz và nhạc rock...

Trong bộ môn nhạc cổ điển cũng có nhiều hình thức. Nhiều bản nhạc cổ điển rất dài với nhạc phong và nhịp độ biến đổi. Cũng có các bản nhạc ngắn với cùng nhịp độ và nhạc phong được giữ nguyên trong suốt thời gian trình tấu. Vài bản nhạc cổ điển mang chủ đích trình bày một đề tài, diễn tả một ý tưởng, mô tả một cảm xúc hay kể ra một câu chuyện.

Các nhà nghiên cứu âm nhạc cũng chia nhạc cổ điển ra làm hai loại: nhạc dùng đàn (instrumental music) và thanh nhạc (vocal music). Nhạc dùng đàn thường được trình tấu bằng một nhạc cụ, một nhóm nhỏ nhạc cụ hay một dàn nhạc (orchestra), còn thanh nhạc được viết cho một ca sĩ hát, hay một nhóm ca sĩ, hoặc một ban hợp ca đông người. Ngày nay các nhạc cụ được chia làm 5 loại chính: (1) nhạc cụ dây (stringed), (2) nhạc cụ gió (wind), (3) nhạc cụ gõ (percussion), (4) nhạc cụ phím (keyboard) và (5) nhạc cụ điện tử (electronic instruments).

Johann Sebastian Bach (1685-1750) Wolfgang Amadeus Mozart (1756 - 1791) Ludwig van Beethoven (1770 - 1827)

Tùy theo số nhà soạn nhạc trình diễn mà bản nhạc được phân loại ra làm: (1) nhạc độc tấu (solo music): được viết cho một thứ đàn như dương cầm, vĩ cầm, sáo... Các bản sonata dương cầm danh tiếng nhất là của các nhà soạn nhạc Ludwig van Beethoven người Đức, Wolfgang Amadeus Mozart người Áo... trong khi Johann Sebastian Bach người Đức cũng sáng tác các sonata xuất sắc, dùng cho đàn vĩ cầm (violin) và hồ cầm (cello). (2) nhạc thính phòng (chamber music): dùng cho từ 2 tới 5 nhạc sĩ, với mỗi người trình bày mỗi phần khác nhau. Loại bản nhạc này gồm loại hòa tấu 3 đàn dây (string trio), hòa tấu dương cầm 3 đàn (piano trio), hòa tấu 4 đàn (string quartet), hòa tấu 5 đàn (string quintet)... (3) nhạc đại hòa tấu (orchestra music): được trình diễn trước khán giả đông người. Dàn nhạc của loại này gồm từ 15 tới trên 100 nhạc sĩ, được chia làm 4 nhóm chính: a) loại dây, b) loại gió, c) loại kèn đồng và d) loại gõ. Loại bản nhạc thường được các dàn nhạc đại hòa tấu trình diễn gồm các bản giao hưởng (symphonies), các concerto và các tổ khúc (suites).

Bản nhạc giao hưởng thường diễn tả các cảm xúc, các ý tưởng. Bản giao hưởng “Eroica” (1804) của Beethoven lúc đầu có chủ đích ca ngợi danh tướng Napoleon với nhiều đoạn nhạc hùng tráng, và phần hai (2nd movement) là hành khúc tang lễ (funeral march) dành cho bậc anh hùng quá vãng... Bản giao hưởng “Mùa Xuân” (Spring, 1841) của Robert Schumann (1810-1856) diễn tả niềm hạnh phúc khi lập gia đình.

Các bản concerto được viết ra cho một thứ đàn riêng biệt, chẳng hạn như đàn vĩ cầm hoặc đàn dương cầm. Nhà soạn nhạc danh tiếng người Ý Antonio Vivaldi đã viết ra nhiều concerto xuất sắc, chủ yếu dùng cho các loại đàn dây.

Schumann (1810-1856) Tchaikovsky (1840–1893) Edvard Grieg (1843-1907)

Từ thế kỷ 18, các tổ khúc (suites) là loại nhạc dành cho vũ điệu (dances), chẳng hạn như hai tổ khúc danh tiếng “Peer Gynt Suite” (1876) của nhà soạn nhạc Edvard Grieg (1843-1907), người Na Uy, và “Nutcracker Suite” (1892) của nhà soạn nhạc Peter Ilich Tchaikovsky (1840–1893) người Nga.

Âm nhạc là một loại ngôn ngữ quốc tế có sức mạnh truyền thông lớn nhất, đã dùng tới các giai điệu trầm bổng để gợi lên trong tâm hồn người nghe nhiều cảm xúc nội tâm đa dạng. Âm nhạc trực tiếp ảnh hưởng tới các giác quan của thính giả và các nhà soạn nhạc sáng tác là những nghệ sĩ dùng âm thanh để mô tả những gì không thể nói ra bằng lời, vui cũng như buồn, say mê cũng như hùng tráng...

Trở về một thí dụ đơn giản là tập Concerto “Bốn Mùa” (The Four Seasons) của Antonio Vivaldi, phổ biến vào năm 1725. Mở đầu trong concerto thứ nhất “Mùa Xuân” là tiếng chim hót vui vẻ, chào đón một mùa nắng ấm, sau đó là tiếng nước chảy róc rách của một giòng suối với gió nhẹ thổi qua, với các tiếng sấm, và rồi lại nghe thấy tiếng chim hót diễn tả nhờ cây vĩ cầm độc tấu.c tấu.

Mùa Xuân đang tới. Nhạc và Thơ là hai bộ môn nghệ thuật chuyên chở rất nhiều tình cảm. Nếu Antonio Vivaldi sáng tác ra các giòng nhạc bắt chước tiếng chim, giống như giọng hót của con chim Sơn Ca, thì Đại Thi Hào Nguyễn Du cũng mô tả tiếng đàn lả lướt của nàng Thúy Kiều bằng bốn câu thơ sau:

Chào đón người xem tại tòa nhà ba tầng nhìn ra cảng biển ở ngay trung tâm Oslo, vốn đã từng là một nhà ga và phòng hướng dẫn khách du lịch là một khu lễ tân với màu đỏ mà bà Kirsti Svenning, chủ biên trang web của Trung tâm Hòa bình Nobel nói rằng qúy vị sẽ chưa bao giờ nhìn thấy một màu đỏ như vậy.

''''''''Đó là một màu đỏ vô cùng đỏ mà quý vị chưa từng thấy bao giờ trong đời. Ở đây có phòng bán vé, có khu tiếp khách và cửa hàng bán đồ lưu niệm. Người chọn màu đỏ này chính là kiến trúc sư David Adjaye, người Ghana hiện đang sống ở Luân Đôn.

''''''''Ông Adjaye đã nghĩ nhiều về chuyện màu sắc sẽ ảnh hưởng tới cách suy nghĩ của người ta như thế nào. Trong nhiều ngôn ngữ, từ để chỉ màu đỏ cũng là từ đồng nghĩa với máu. Máu cũng là màu của cách mạng, của thay đổi của hành động. Đây cũng là màu khuyến khích người ta dừng lại và chiêm nghiệm.''''''''

Những trải nghiệm đặc biệt

Các nhà tổ chức lúc đầu dự định không thu tiền vào cửa nhưng dự định này nay chỉ thực hiện được đối với trẻ em dưới 16 tuổi vì họ không tìm đủ nguồn tài trợ cho dự án.

Sau khi quý vị đã bỏ ra một đô la để mua vé vào cửa tại quầy vé với màu đỏ chói, chào đón quý vị sẽ là hai tầng âm thanh, màu sắc và ánh sáng chứa các thông tin về lịch sử giải thưởng Nobel và về 113 cá nhân và tổ chức được giải thưởng cao quý này trong đó có 13 phụ nữ và 88 nam giới bao gồm cả ông Lê Đức Thọ của Việt Nam.

Cuốn sách đặc biệt về Alfred Nobel ở Trung tâm Hòa bình Nobel

Quý vị có thể tham gia các màn hỏi đáp về xung đột, về cách chính quý vị suy nghĩ ra sao về xung đột, cách quý vị giải quyết xung đột trong gia đình, tại công sở.

Và ngoài khu lễ tân với màu đỏ chói lọi mà bà Kirsti Svenning đã nói, bà nghĩ rằng có hai nơi khác mà quý vị không thể không tới xem.

''''''''Nơi thứ hai thực ra đó là kết hợp của hai nơi. Thứ nhất là Vườn Nobel nơi có các màn hình với thông tin về cả 113 cá nhân và tổ chức được giải Nobel hòa bình.

''''''''Đó là vườn có không khí trang nghiêm với gam màu xanh cùng với hoa hòa bình và ánh sáng quang. Trên tường của phòng này là các bảng điện tử to nơi người tham quan có thể xem các hình ảnh, các bài báo hay video về những người được giải thưởng. Và điều mà tôi muốn nhấn mạnh ở đây là cuốn sách mà chúng tôi gọi là sách thần bí về người sáng lập ra giải thưởng Nobel, ông Alfred Nobel.

''''''''Cuốn sách to khoảng một mét vuông này trình bày về cuộc sống và các phát biểu của ông Nobel theo cách mà quý vị chưa từng thấy bao giờ. Các hình ảnh trên sách sẽ biến đổi khi quý vị đưa tay lên trên các trang sách. Tôi thấy rất khó tả nó vì đây là cuốn sách rất đặc biệt.

''''''''Mỗi trang sách đều có các hoạt động đặc biệt và quý vị sẽ thấy các bông hoa xuất hiện, một cửa sổ mở ra hay mìn nổ vì ông Nobel sáng chế ra chất nổ.''''''''

Và tại bảo tàng hiển nhiên quý vị sẽ có cơ hội tìm hiểu về người phụ nữ Châu Phi đầu tiên được giải thưởng Nobel vì cố gắng bảo vệ môi trường bà Wangirai Maathai, người đứng đầu tổ chức đã trồng được 30 triệu cây xanh.

Câu nói ấn tượng của bà là ''''Cây xanh đã trở thành biểu tượng của dân chủ''''.

Và thông điệp của một phụ nữ khác được giải hòa bình đó là Mẹ Teresa: ''''''''Đừng đợi các nhà lãnh đạo; mỗi người hãy tự hành động.''''''''