Than phiền

Máy dò ma túy và chất độc sinh học

Xét nghiệm vi khuẩn than trong phòng thí nghiệm ở Mỹ.

Vi khuẩn than, thuốc nổ, bạch phiến - tất cả đều không thể lọt qua "mắt" của chiếc máy này. Nhờ các bộ cảm biến cực nhạy sử dụng tia hồng ngoại, nó có thể nhận biết nhiều chất hóa học khác nhau giữa đám hàng hóa hỗn độn.

Các nhà khoa học thuộc hãng Biosensor Applications của Thụy Điển đã trưng bày chiếc máy dò sinh học (Biodetector) này tại Hội chợ quốc tế về bảo mật ở Paris tuần trước. Biodetector có hai phần: Phần thứ nhất gồm ống kính video, "quét" tất cả các bưu kiện hàng hóa để phát hiện ra vật khả nghi. Phần thứ hai là một hệ thống sensor cực nhạy sử dụng tia hồng ngoại. Bộ phận này có nhiệm vụ phân tích vật khả nghi để tìm ra bạch phiến, chất nổ hoặc chất độc sinh - hóa học.

Tại hội chợ, người ta đã để Biodetector "trình diễn" những màn tìm kiếm ma tuý ngoạn mục. Trước đó, ma túy được giấu kín vào các lô hàng bằng mọi thủ đoạn quen thuộc, ví dụ như giấu bạch phiến trong thùng gỗ, găm vào thịt lợn, lốp xe... Kết quả, không có lô hàng nào lọt qua được ống kính của Biodetector. Các nhà khoa học Thụy Điển cho biết, họ đang có kế hoạch cung cấp loại máy này cho các trạm kiểm soát ở sân bay và bến cảng.

Minh Hy (theo dpa)

BachHop

Gửi lúc 22:14, 17/04/02

Than phiền

Tạo được phôi người nhân bản đầu tiên
Một trong các phôi người nhân bản do Công ty ACT tạo ra.
Hôm qua (25/11), một công ty của Mỹ thông báo đã nhân bản thành công phôi người đầu tiên, nhưng không nhằm mục đích có được một con người thực sự, mà chỉ để mở đường vào kho tàng dự trữ tế bào gốc vô tận - loại tế bào đa năng dùng cho các nghiên cứu y học.
Trong báo cáo của mình, Công ty công nghệ sinh học Advanced Cell Technology (ACT), trụ sở tại Massachusetts, cho biết, họ hy vọng thí nghiệm này sẽ cách mạng hóa phương pháp điều trị một loạt các căn bệnh, từ Parkinson, tiểu đường, đau tim, ung thư, tới các thương tổn thần kinh khác.
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng công nghệ nhân bản truyền thống với vật liệu là một trứng và một tế bào da người. ADN của trứng bị loại bỏ, thay vào đó là vật liệu di truyền (gene, ADN) từ nhân của tế bào da. Trứng này sau đó phân chia tương tự như trứng được thụ tinh. Tuy nhiên, khi phát triển đến giai đoạn chùm tế bào hình cầu (gồm 6 tế bào), quá trình trưởng thành của phôi đã bị ngưng lại, không cho phôi tiếp tục hình thành một thai nhi.
Công nghệ tương tự từng được sử dụng để nhân bản cừu, gia súc và khỉ. Tuy nhiên, ACT không cho biết liệu họ có thành công trong việc tách các tế bào gốc ra khỏi phôi người nhân bản này hay không.

Phôi người ở giai đoạn chùm tế bào.
Cũng trong bản báo cáo, ACT còn công bố một thành tựu bước ngoặt thứ hai. Theo đó, họ đã kích thích một tế bào trứng người tự trở thành một phôi sớm, mà không qua bất cứ quá trình thụ tinh nào, cũng không cần bất cứ vật liệu di truyền nào từ bên ngoài (như tinh trùng hay ADN của tế bào da…). Quá trình này được gọi là sinh sản đơn tính, vốn chỉ có ở côn trùng và các loài vi sinh vật, nhưng không xuất hiện trên những động vật bậc cao.
Phản đối tức thì
Rất nhanh sau khi báo cáo được công bố, thư chỉ trích từ các nơi tới tấp gửi về. Người ta sợ rằng hoạt động này sẽ dẫn thẳng tới việc tạo ra một người nhân bản. “Tất cả mọi người đều lo ngại về vấn đề đạo đức. Thành công của ACT sẽ làm bùng nổ một cuộc tranh cãi lớn, và tôi không tin là cuối cùng nhân bản người sẽ được chấp nhận tại Mỹ”, Thượng nghị sỹ bang Alabama, Richard Shelby, nhận định.
Tuy nhiên, Michael West, Chủ tịch công ty, vẫn một mực: “Chúng tôi đang tạo ra một tế bào sống, chứ không phải là một con người sống”, và khẳng định rằng công ty của ông không có ý muốn nhân bản người hay tạo ra phôi nhân bản để phục vụ mục đích sinh sản.
Mùa hè vừa qua, Hạ viện Mỹ đã bỏ phiếu cấm nhân bản người và đề nghị mức phạt tù 10 năm, cộng thêm 1 triệu USD cho những ai cố tình vi phạm. Tuy nhiên, đề xuất này vẫn nằm im trong ngăn kéo Thượng viện, và vì thế nó chưa trở thành luật. Cho đến bây giờ, các yêu cầu của Chính quyền liên bang mới chỉ dừng lại ở mức cấm sử dụng tiền ngân sách nhà nước cho các thí nghiệm nhân bản người. Nhưng ACT là một công ty tư nhân, và vì thế họ vẫn có thể thực hiện những thí nghiệm loại này bình an vô sự.
B.H. (theo Reuters, CNN)

BachHop

Gửi lúc 22:59, 18/04/02

Than phiền

'Hậu trường' sinh sản đơn tính - đột phá thứ hai của Mỹ
Phôi người tạo ra theo nhân bản đơn tính có bộ gene hoàn toàn của mẹ.

1. Trứng trưởng thành. 2. Trứng được xử lý hoá chất, bắt đầu phân chia. 3. Túi phôi giai đoạn 100 tế bào. Kết quả: A. Tế bào gốc phôi được dùng cho y học. B. Theo lý thuyết, phôi được cấy vào cơ thể để trở thành đứa trẻ bình thường.
Trên nhiều phương diện, thông báo ấn tượng nhất của Công ty Advanced Cell Technology (ACT), Mỹ không phải là sự kiện tạo ra phôi người nhân bản đầu tiên, mà là đồng thời với kết quả này, họ còn làm cho một trứng người tự phân chia giống như cách của phôi vậy.
Phương pháp này rất giống với kiểu sinh sản trinh tinh (còn gọi là xử nữ): Nghĩa là bản thể mẹ hình thành tế bào sinh dục, nhưng tế bào này phát triển luôn thành cá thể mới mà không cần có sự hợp nhất của hai cơ thể khác giới. Về mặt kỹ thuật, người ta cũng gọi đó là sinh sản đơn tính.
Trong trường hợp này, tế bào trứng người tự phát triển thành một phôi mà không cần đưa vào bất cứ vật liệu di truyền (ADN, gene) nào từ tinh trùng. Phôi này sẽ là bản sao của người mẹ. Đây cũng là một nguồn tế bào gốc hữu ích, có thể phát triển thành các mô và nội quan thay thế, dùng để chữa trị các bệnh nan y do suy thoái gene.
Đối với một số nhà khoa học, thành công này đã đi quá giới hạn của những tranh cãi thông thường về vấn đề đạo đức trong việc nhân bản, nhưng với những người khác, nó chỉ là một bằng chứng mới cho thấy khoa học đã tiến rất xa.
Không có cha
Các nhà khoa học đã quan sát thấy hiện tượng sinh sản đơn tính ở nhiều loài động vật bậc thấp, chẳng hạn rệp vừng. Trong nhiều loài động vật có đời sống xã hội, như ong mật và kiến, sinh sản đơn tính tạo ra con đực, còn trứng được thụ tinh tạo ra con cái, gồm con thợ và con chúa.
Không có loài động vật bậc cao nào sinh sản theo cách này. Tuy nhiên, sinh sản đơn tính đã được thực hiện nhân tạo trên ếch và rắn, mặc dù các sản phẩm hay phát triển bất bình thường. Cho đến nay, kỹ thuật này chưa hề được thực hiện trên người.
Thông thường, khi một tinh trùng kết hợp với một trứng và bộ gene của chúng lồng với nhau, phôi mới sẽ hình thành và phát triển. Để tránh việc phôi có hai bộ gene sau thụ thai, tạo hóa đã khiến cho trứng và tinh trùng khi trưởng thành chỉ luôn có một nửa bộ gene (sau sự giảm phân - giảm một nửa nhiễm sắc thể - của tế bào sinh dục). Tuy nhiên, trong quá trình trưởng thành, trứng giảm phân tương đối muộn hơn.
Nếu bằng cách nào đó, người ta buộc một tế bào trứng hoạt động trước khi giảm phân, nó vẫn sẽ có một bộ gene đầy đủ, và có thể phát triển thành một phôi nhân bản với đầy đủ chức năng.
Chữa bệnh tim
Các nhà khoa học của công ty ACT cho rằng có thể sử dụng kỹ thuật này chữa trị cho những phụ nữ mắc bệnh tim, bằng cách thu thập chính trứng của họ, kích hoạt trong phòng thí nghiệm và tạo ra các tế bào gốc. Các tế bào này sẽ được nuôi thành tế bào cơ tim, rồi cấy ghép trở lại vào vùng tim bị thương tổn của người phụ nữ.
Ưu điểm của kỹ thuật trên là các tế bào gốc lấy từ phôi đơn tính ít có nguy cơ bị đào thải sau khi cấy ghép (vì trứng vẫn mang ADN của chính bệnh nhân). Mặt khác, các tế bào này có thể được chấp nhận dễ dàng hơn, ít gây tranh cãi về vấn đề đạo đức như với các tế bào gốc lấy từ quá trình nhân bản thông thường (trứng nhận được ADN từ một người khác).
Kỹ thuật tương tự nhằm tạo ra tế bào gốc chữa trị cho đàn ông sẽ phức tạp hơn nhiều, vì nó liên quan đến một số thao tác về gene. Chẳng hạn, người ta sẽ phải chuyển hai nhân tinh trùng của người đàn ông vào một trứng đã bỏ nhân. Trứng này từ đó mới phát triển thành phôi, cung cấp tế bào gốc để chữa bệnh cho họ.
B.H. (theo BBC)

BachHop

Gửi lúc 20:45, 19/04/02

Than phiền

Cách thức tim` bạn tình ở phái đẹp

Ngược với các quan niệm trước đây, khả năng nhận biết mùi của con người rất nhạy cảm. Người ta cho rằng hợp chất MHC (ở người còn được gọi là HLA) là chất tạo mùi duy nhất ảnh hưởng đến đặc tính của con người, ví dụ như chọn bạn tình hoặc xác định được người thân.

Trong một nghiên cứu gần đây, Jacob và các cộng tác viên (ctv) đã báo cáo rằng phụ nữ có khả năng nhận mùi rất thính nhờ di truyền allele HLA từ người cha, và các yếu tố ngoại cảnh không ảnh hưởng đến khả năng nhận biết mùi của họ.

Jacob và ctv đã nghiên cứu cơ sở của các mùi bắt nguồn từ HLA và xác định mức độ nhạy cảm về sự phân biệt mùi của con người. Tuy nhiên nghiên cứu này đã bị giới hạn bởi mức độ đa hình của vùng HLA để tạo ra các tái tổ hợp di truyền. Ngoài ra, các chất này cũng bi ảnh hưởng bởi các chất mùi khác trong genome và các chất mùi bên ngoài khác. Để tránh được các hạn chế này, các tác giả đã chọn 49 phụ nữ từ một cộng đồng hẻo lánh và chỉ mang 67 haplotype của HLA. Các phụ nữ này sau đó đuợc thử về khả năng phân biệt mùi bắt nguồn từ HLA của cơ thể đàn ông. Một chiếc áo được mặc trong hai đêm liên tục của một người đàn ông từ một bộ tộc khác được đưa cho các phụ nữ bị bịt mắt này để thử nghiệm. Các phụ nữ sẽ cho điểm mùi chiếc áo dựa trên mức độ quen thuộc, độ nặng, độ dễ chịu, độ cay nồng. Ngoài ra các phụ nữ còn được hỏi sẽ chọn mùi nào nếu như họ luôn phải ngửi.

Jacob và ctv nhận thấy rằng các phụ nữ thường thich mùi từ những người đàn ông có cùng chung một vài allele HLA với họ. Một điều thú vị là chỉ cần chung một allele cũng đủ cho người phụ nữ phân biệt được mùi từ các người đàn ông khác nhau. Để đánh giá về cơ sở di truyền của sự phân biệt mùi này, các tác giả chỉ tập trung vào 5 loci của HLA và xác định số allele trùng với allele của các phụ nữ được di truyền từ các người cha của họ. Kết quả rất rõ ràng- người phụ nữ chỉ thích mùi có cùng allele với các allele mà họ được di truyền từ người cha không phải cùng allele được di truyền từ người mẹ. Hơn nữa, các mùi bắt nguồn từ HLA từ bên ngoài cũng không ảnh hưởng đến khả năng phân biệt mùi của họ.

Các tác giả cho rằng khả năng này có thể rất quan trọng trong việc chọn bạn tình. Hỡi các chàng trai chưa vợ, hãy mặc pyjamas của cha nàng, nếu như bạn muốn chiếm đuợc trái tim của nàng.

(Theo Nature Reviews Genetics 3, 157 (2002)
Author: Bay Nguyen

Gửi lúc 18:04, 20/04/02

Than phiền

Bộ gien của Plasmodium falciparum, tác nhân quan trọng gây bệnh sốt rét, đã được công bố lần đầu tiên trong cuộc họp vào thứ hai vừa qua tại Las Vegas. Dự án giải mã bộ gien này được bắt đầu từ 1996 và sắp kết thúc. Kết quả đầy đủ dự kiến sẽ được công bố vào mùa hè tới.

Tham gia dự án là các nhà khoa học của The Sanger Center, The Institute for Genomic Research (TIGR), U.S. Naval Medical Research Center (NMRC), và Stanford University. Bộ gien của trùng sốt rét này (30 triệu cặp nucleotide, phân bố trên 14 nhiễm sắc thể) được tách ra và giải mã bằng phương pháp "shotgun" cho từng nhiễm sắc thể riêng lẻ.

Hàm lượng adenine (A) và thymine (T), hai trong bốn thành phần tạo thành DNA, chiếm tỉ lệ cao ở trùng sốt rét (80%) làm cho việc ly trích, lưu giữ các đoạn DNA trong vi khuẩn và giải mã rất khó khăn. Sau khi tạo các phương pháp và các phần mềm mới để giải quyết trở ngại, các nhà khoa học đã gần hoàn thành công việc- đạt được mức độ lập lại 10 lần (10X coverage), và chỉ còn khoảng 500 khoảng trống (gaps), phần lớn nằm trong ba nhiễm sắc thể khó nhất. Hiện tại các nhà khoa học đang hoàn thành các chổ trống, trong khi các nhóm khác tích cực định danh cho khoảng 5600 gien.

Bằng cách tương tự các nhà khoa học ở TIGR cũng đã hoàn thành giải mã bộ gien của Plasmodium yoelii, tác nhân gây bệnh sốt rét trên các loài gặm nhấm,với mức độ lập lại 5 lần và bộ gien của Plasmodium vivax, một tác nhân khác gây bệnh sốt rét, nhưng ít độc cho người. Nhóm ở The Sanger Center cũng tiến hành giải mã hàng loạt các loài trong Plasmodium spp. Các bộ gien này sẽ cung cấp thông tin rất bổ ích cho các nhà nghiên cứu trong việc tìm hiểu hoạt động của trùng sốt rét Plasmodium falciparum trên người.

Mặc dù kết quả giải mã bộ gien của Plasmodium falciparum vẫn chưa hoàn chỉnh, nhưng số liệu công bố trong thời gian qua đã giúp cho các nhà nghiên cứu tìm ra các loại thuốc mới cho bệnh sốt rét (Science, 3 September 1999, p. 1573) . Tuy nhiên một số nhà khoa học tỏ ra hoài nghi về hiệu quả của các loại thuốc này trong việc phòng chống bệnh sốt rét vì thuốc quá đắt và hiện tượng kháng thuốc. Cách tốt nhất để phòng sốt rét, theo Stephen Hoffman ở Celera Genomics -Maryland, là vacxin phòng bệnh.

Theo Science (original article here)

BachHop

Gửi lúc 09:38, 21/04/02