Than phiền

Dọn ô nhiễm phóng xạ bằng... nấm

Nấm đưa các chất tích tụ trong đất vào chuỗi thức ăn.
Một loại sắc tố trong nấm ăn có khả năng hấp thụ các nguyên tố phóng xạ (như xezi), các nhà hóa học Pháp vừa cho biết. Phát hiện này có thể mở đường cho những phương pháp mới làm sạch những vùng đất bị ô nhiễm, và thậm chí cả trong các liệu pháp xạ trị.

Nguyên tố phóng xạ thường gặp là xezi. Nó không có trong tự nhiên, mà thường thoát ra từ các vụ nổ hạt nhân (như vụ nổ Chernobyl năm 1986), và chiếm lượng lớn trong thành phần chất thải của các trạm năng lượng hạt nhân.

Mới đây, Anne-Marie Albrecht-Gary của Đại học Louis Parsteur ở Strasbourg, Pháp và cộng sự đã phát hiện thấy một số loài nấm ăn như bay boletus có khả năng "bắt giữ" xezi-137, là nhờ sắc tố norbadione A của nó. Khả năng này thay đổi theo tính axit trong môi trường sống của nấm. Xezi bị giữ chặt nhất khi phân tử norbadione A mất đi 2 trong số 7 nguyên tử hydrô của nó. Và khi đã tóm được một ion xezi, phân tử norbadione A sẽ thay đổi hình dạng để quá trình “bắt cóc” diễn ra nhanh hơn nữa.

Theo các nhà nghiên cứu, thông tin này có thể sẽ rất hữu ích trong việc tìm ra những cách thức mới làm sạch đất bị ô nhiễm, ngăn ngừa chất phóng xạ thâm nhập vào chuỗi thức ăn. Chẳng hạn, trong tương lai người ta sẽ "thấm" chất phóng xạ từ đất bị ô nhiễm lên một tờ giấy được phủ đầy các sắc tố nấm. Thậm chí, có thể sử dụng các phân tử có gắn sắc tố nấm để vận chuyển đồng vị phóng xạ xezi-137 đi khắp cơ thể, tập trung vào một mô cụ thể nào đó để chữa bệnh (trong liệu pháp xạ trị).

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng thấy rằng natri (Na) và kali (K) có ảnh hưởng đến khả năng hút thu xezi của norbadione A. Vì thế việc sử dụng norbadione A trong các biện pháp xạ trị sẽ là khó khăn, do trong máu có chứa rất nhiều các ion K và Na.

B.H. (theo Nature)

BachHop

Gửi lúc 00:13, 09/05/02

Than phiền

Tái sử dụng nước rỉ rác để phân hủy rác

Công nghệ độc đáo này do Công ty VINA ECE đưa ra trong dự án đóng cửa - phục hồi và cải thiện bãi rác Đông Thạnh (TP HCM). Dự kiến, theo phương án này, chỉ trong vòng từ 3 - 5 năm, bãi rác sẽ bị phân hủy hoàn toàn, hạn chế đến mức thấp nhất việc nước rỉ rác thải ra sông rạch và giá thành lại rẻ.

Không như những đơn vị khác thực hiện việc tách nước rỉ rác ra để xử lý riêng, Công ty cổ phần Công nghệ xây dựng môi trường Việt Nam (VINA ECE) lại đưa ra phương án tái sử dụng nước rỉ trên như một chất xúc tác nhằm đẩy nhanh thời gian phân hủy của rác thải. Theo đó, nước rỉ sau khi bổ sung một số chủng vi sinh thích hợp và hoạt chất để nâng cao độ nhớt và bảo vệ vi sinh bị các độc chất trong nước chống lại, được bơm ngược lên bãi rác. Chính nhờ cách bổ sung trên mà nước rỉ được giữ lại một thời gian đủ dài để làm rác mục rữa.

Bên trên và xung quanh bãi rác sẽ được che mái, tạo rãnh để tách nước mưa ngấm xuống, ngăn không làm tăng đột ngột lượng nước trong bãi. Nhờ việc tái tuần hoàn nước rỉ, các hoạt động sinh học sẽ diễn ra nhanh chóng. Ngược lại, nước rỉ cũng được làm sạch và giảm khối lượng rất nhiều.

Một số ít lượng nước rỉ rác còn lại sau thời gian tái tuần hoàn sẽ dễ dàng được xử lý bằng cách thông khí và lọc qua loại than hoạt tính. Theo dự tính, chỉ trong vòng 3-5 năm, bãi rác sẽ bị phân hủy hoàn toàn, phần còn lại là san nền, trồng cây và tiến hành xây dựng các công trình phục vụ xã hội.

Ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là hạn chế đến mức thấp nhất việc thải nước rỉ rác ra sông rạch (dù đã qua xử lý) gây ô nhiễm môi trường, đưa đến những tác hại lâu dài cho thiên nhiên và con người. So với các phương án xử lý khác thì giá thành của dự án đưa ra rất kinh tế: nếu chấp nhận đơn giá xử lý nước thải bằng các phương pháp hóa, lý, điện từ… là 35.000 đồng/m3 (hiện nay chưa có đơn vị nào ở Việt Nam thí nghiệm thành công với đơn giá này) thì mỗi năm phải tốn đến trên 12 tỷ đồng để giải quyết hơn 350.000m3 nước rỉ rác phát sinh sau mỗi mùa mưa. Đó mới là chỉ xử lý phần nước rỉ, chưa nói đến việc giải quyết đống rác thải, phục hồi và cải thiện môi trường - một việc làm hiện nay dường như còn quá sức đối với ngành môi trường trong nước.

Trong khi đó, phương pháp xử lý rác thải theo quy trình khép kín của công ty VINA ECE đã được nghiên cứu hoàn chỉnh từ Đại học Fukuoka- Nhật Bản và ứng dụng thành công trong các dự án xây dựng và đóng cửa nhiều bãi rác thải ở Nhật, Malaysia, Trung Quốc, Iran.

(Theo SGGP)

BachHop

Gửi lúc 22:41, 10/05/02

Than phiền

Thực vật cũng rất “ồn ào”

Thực vật cũng biết "nói", chỉ có điều bằng ngôn ngữ... ethylene.
Không câm lặng như chúng ta tưởng, các loài cây cũng rất hay chuyện, chỉ có điều bằng một thứ ngôn ngữ riêng khó nhận thấy. Các nhà nghiên cứu Đức đã nghe được “tiếng than thở” của thực vật khi chúng bị stress (chẳng hạn bị cắt vào lá hoặc thân), bằng cách tiết ra khí ethylene lên bề mặt.

Tiến sĩ Frank Kühnemann tại Đại học Bonn đã thu lượng khí ethylene này vào một chiếc bình. Sau đó, ông dùng chùm tia laser chiếu vào các phân tử khí ethylene khiến chúng chuyển động. Một microphone nối với chùm laser sẽ ghi lại sóng âm được tạo ra.

Theo các nhà nghiên cứu, microphone có thể thu được những âm thanh mà tai người không nghe thấy. Khi sức ép lên thực vật tăng, sóng âm to hơn và ngược lại. Thử nghiệm được thực hiện trên nhiều loại thực vật khác nhau, nhưng ấn tượng nhất với các nhà nghiên cứu là phản ứng của các cây dưa chuột.

Bề ngoài, những cây dưa chuột trông khoẻ mạnh và dường như chẳng phải chịu một áp lực nào. Ấy vậy mà sóng âm do chúng tạo ra lại “rầm rĩ” như thể chúng đang bị một tai họa nghiêm trọng. Các nhà nghiên cứu tiếp tục kiểm ngiệm thì thấy, té ra dưa chuột đã bị nấm mốc tấn công. “Chúng tôi có thể phát hiện ra một loài cây bị nhiễm bệnh chỉ sau một ngày. Trong khi các bác nông dân phải đợi 9-10 ngày mới có thể phát hiện bằng mắt thường các vết nấm trên ruộng”, Ralph Gaebler, một thành viên của nhóm nghiên cứu khẳng định.

Thành công của thí nghiệm mở ra một triển vọng sáng sủa cho ngành nông nghiệp. Chẳng hạn, bằng cách thăm bệnh sớm cho cây, chúng ta có thể phát hiện các loài bị sâu bệnh hay nấm tấn công, ngăn chặn bệnh lây lan. Chúng ta cũng biết được những loại rau nào nên dự trữ và chuyên chở cùng nhau, loại nào thì không. Chẳng hạn, táo tiết ra hàm lượng ethylene khá cao, khiến các loài cây xung quanh nhanh bị héo, vì thế, tốt nhất là các nhà sản xuất hoa quả không nên trộn lẫn hai thứ đó với nhau.

B.H. (theo Cosmi)

BachHop

Gửi lúc 00:26, 13/05/02

Than phiền

Cặp bê đầu tiên ra đời bằng công nghệ cắt phôi ở Việt Nam

Cặp bê thuộc giống bò sữa cao sản và bò mẹ.
Ngày 3/3, tại huyện Đông Anh (Hà Nội), một con bò vàng Việt Nam đã cho ra đời cặp bê song sinh thuộc giống bò sữa cao sản. Mỗi con bê nặng 41 kg và giống hệt nhau, vì được tách ra từ cùng một phôi. Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học Việt Nam áp dụng thành công công nghệ cắt phôi.

Mẹ của 2 bê con vốn là giống bò thịt, được nhà ông Lê Hữu Nhạc, xã Hải Bối, huyện Đông Anh, Hà Nội nuôi từ 7 năm nay. Đây là lần sinh thứ 6 của bò mẹ, song 5 lứa trước mỗi lứa chỉ sinh được 1 con. Nhờ có công nghệ cắt phôi, lần sinh này nó đã cho ra đời 2 bê con.

Để có được thành tựu này, các nhà khoa học Viện Chăn nuôi Việt Nam đã dùng kích dục tố gây rụng trứng hàng loạt, rồi sử dụng tinh bò sữa cao sản để thụ tinh nhân tạo. 7 ngày sau khi phối tinh, phôi được lấy ra khỏi cơ thể bò mẹ cho phôi. Những phôi chất lượng tốt được cắt làm hai và cấy cho bò nhận phôi là giống bò vàng Việt Nam. Sau 270 ngày mang thai, bò mẹ nhận phôi sẽ sinh được hai bê con giống nhau về mặt di truyền.

Thạc sĩ Lưu Công Khánh, Phó trưởng bộ môn cấy truyền phôi, Viện Chăn nuôi, cho biết: "Ngoài việc tạo ra giống mới, điều quan trọng nhất là thành tựu khoa học được áp dụng tại Việt Nam và được người nông dân chấp nhận. Đôi bê này khi sinh ra đã có thể bán được hơn chục triệu đồng".

Trước đây, theo phương pháp truyền thống, một đời bò chỉ sinh được 2 đến 3 bê cái, thì nay theo phương pháp mới, bò mẹ sẽ sinh hàng chục con bò sữa giống hệt nhau và cho năng suất sữa cao.

PGS-TS Nguyễn Đăng Vang, Viện trưởng Viện chăn nuôi, cho biết: "Công nghệ mới này được áp dụng tại Việt Nam 18 tháng nay. Thông thường các nước đi trước chúng ta từ 20 đến 30 năm, nhưng dùng phương pháp này sẽ rút ngắn thời gian xuống một nửa".

Thành công trên là bước đơn giản nhất của công nghệ nhân phôi từ tế bào đơn. Như vậy, bằng các biện pháp công nghệ sinh học, các nhà khoa học Viện Chăn nuôi có thể nhân nhanh đàn bò sữa cao sản của Việt Nam, rút ngắn thời gian lai tạo giống.

(Theo VTV)

BachHop

Gửi lúc 00:22, 15/05/02

Than phiền

Ếch châu Phi phản ứng cực nhạy với âm thanh của lửa

Chúng không thể ngửi, nhìn hoặc cảm thấy những ngọn lửa từ phía xa, nhưng lại nghe thấy rất tốt. Khả năng này giúp giống ếch đốm hoa ở phía tây Bờ biển Ngà sống sót qua các đợt cháy vào mùa khô", Tiến sĩ Ulmar Grafe, Đại học Wuerzburg (Đức), thông báo

Nhóm nghiên cứu của Grafe đã làm nhiều thí nghiệm với giống ếch có da màu vàng đốm hoa, thường sống trong các bụi rậm lớn ở sa mạc phía tây Bờ biển Ngà, châu Phi. Các nhà khoa học đặt vài chiếc loa trên những cành cây cao khoảng 1-2 mét, rồi cho phát ra những âm thanh khác nhau. Quan sát cho thấy, khi loa phát ra tiếng động bình thường, ếch không có phản ứng gì, nhưng chỉ cần xen vào âm thanh phừng phừng như tiếng lửa, lập tức ếch chạy chốn.

"Mùa khô ở đây thường xuyên xảy ra các vụ cháy. Để có thể nhận biết nguy hiểm từ xa, ếch đốm hoa đã phát triển kỹ năng nghe được tiếng lửa ở khoảng cách xa tới vài trăm mét. Đây là khả năng độc nhất vô nhị trong các loài bò sát mà chúng tôi từng quan sát", ông Ulmar Grafe nói.

Minh Hy (theo dpa)

Được sửa chữa bởi - LG vào 16/05/2002 09:41

Gửi lúc 09:37, 16/05/02