Than phiền

Kỹ thuật mới phát hiện vi khuẩn dưới cát

Một loại vi khuẩn cát dưới kính hiển vi điện tử.
Các nhà khoa học Mỹ bê nguyên những khối cát lớn ở bãi biển về phòng thí nghiệm, rồi phun nước mặn vào đó. Ở môi trường này, vi khuẩn đã sinh sôi nảy nở nhanh chóng. Người ta phát hiện trong đó hai loại vi khuẩn mới.

Đây có thể là hai loại vi khuẩn thuộc nhóm campylobacter jejuni, có dạng như các chuỗi xúc xích. Đến nay, người ta chưa bao giờ quan sát được chúng.

Theo phỏng đoán của các nhà khoa học, thì có đến 99% các loại vi khuẩn đến nay còn chưa được phát hiện, bởi vì con người không thể giữ chúng ở môi trường nhân tạo để quan sát được. Nay, nhóm nghiên cứu của Slava Epstein, Đại học Boston (Mỹ), đã phát triển một kỹ thuật mới có thể khám phá các loài vi khuẩn ở dưới cát.

Điểm đặc biệt của kỹ thuật này là cả vi khuẩn cùng môi trường quanh nó được bê nguyên vào phòng thí nghiệm. Để làm được điều đó, các nhà nghiên cứu đã bứng những khối cát trực tiếp từ bờ biển (dài 60, rộng 30 và sâu 15 centimét) đem vào buồng kính trong phòng thí nghiệm. “Khi chúng tôi bê nguyên cả môi trường tự nhiên vào phòng thí nghiệm, vi khuẩn không hề biết điều gì đã xảy ra. Tại môi trường mới này, do được bảo vệ trước các con sóng ngoài biển, vi khuẩn đã sinh sôi nảy nở nhanh chóng”, Slava Epstein nói.

Minh Hy (theo dpa)

BachHop

Gửi lúc 08:26, 21/05/02

Than phiền

Tạo chuột phát quang bằng kỹ thuật ghép gene rẻ tiền

Thay vì tiêm trực tiếp ADN của sứa vào phôi chuột làm chúng có thể phát sáng, các nhà khoa học Mỹ đã dùng một virus bất hoạt để trung chuyển ADN này. Kết quả là phần lớn chuột ra đời đều trở nên xanh dưới ánh sáng huỳnh quang. Thành công này có thể được áp dụng trên nhiều loài động vật khác.

Lâu nay, các nhà khoa học rất quan tâm đến việc sử dụng những gene gây phát quang của sứa trong các thí nghiệm loại này, vì nhờ chúng, họ sẽ dễ dàng biết được liệu việc ghép gene có thành công hay không, từ đó, áp dụng kỹ thuật tương tự trên nhiều loại động vật và nhiều loại gene khác.

Trong vài năm nay, nhiều con chuột có đặc tính phát sáng đã được tạo ra trên khắp thế giới. Tuy nhiên, để có chúng, các nhà nghiên cứu đã phải rất mất công và tỷ mẩn trong việc tiêm thẳng ADN lạ vào trứng đang phát triển.

Trong thí nghiệm mới đây, David Baltimore - nhà sinh học từng đoạt giải Nobel - và cộng sự tại Viện công nghệ California đã thực hiện một phương pháp mới, hiệu quả hơn. Họ sử dụng lentivirus để đưa một gene của sứa vào các phôi chuột mới ở giai đoạn đơn bào. Lentivirus là họ hàng xa của virus HIV (loại virus gây bệnh AIDS) nhưng đã bị bất hoạt để không thể gây bệnh.

Thí nghiệm cho thấy, đến 80% chuột sinh ra từ các phôi trên đều có chứa một protein đặc biệt của sứa, phân tán khắp cơ thể, khiến chúng phát ánh xanh khi bị chiếu bằng ánh sáng huỳnh quang. Baltimor cho biết: “Phương pháp chuyển gene nhờ virus này nhanh hơn, tốt, rẻ hơn và có thể thực hiện trên nhiều loài động vật, không chỉ là chuột".

Vào tháng 1/2001, các nhà nghiên cứu ở bang Oregon cũng đã dùng virus để biến đổi gene cho con khỉ Andi, khiến nó phát ánh sáng xanh.

B.H. (theo Reuters)

BachHop

Gửi lúc 21:41, 22/05/02

Than phiền

Biến đổi gene muỗi để ngăn bệnh sốt rét lây lan

Các nhà khoa học đã bước đầu thành công trong việc tước vũ khí của bệnh sốt rét bằng cách biến đổi gene của muỗi, khiến chúng mất khả năng truyền ký sinh trùng gây bệnh. Họ hy vọng một ngày nào đó, chúng có thể thay thế dần muỗi hoang dã, và xoá xổ bệnh sốt rét.

Mỗi năm, căn bệnh này cướp đi khoảng 2 triệu sinh mạng, trong đó chủ yếu là trẻ em châu Phi. Bệnh lây lan do muỗi Anopheles mang ký sinh trùng sốt rét truyền từ người này sang người khác. Khi muỗi hút máu một người mắc bệnh, ký sinh trùng theo máu đi vào ruột, rồi chuyển sang tuyến nước bọt của muỗi. Nước bọt của chúng sẽ được truyền tiếp sang người khác theo vết muỗi cắn.

Trong khi ký sinh trùng biến đổi rất nhanh để kháng thuốc, thì quá trình cải tiến vacxin chống lại bệnh sốt rét diễn ra chậm hơn nhiều. Các chiến lược kiểm soát hiện nay chủ yếu là phun thuốc diệt muỗi, nhưng sau rất nhiều năm, tỷ lệ thành công vẫn chưa đáng là bao.

Năm ngoái, Jacobs-Lorena tại ĐH Case Western Reserve ở bang Ohio (Mỹ) và cộng sự đã tìm thấy protein SM1, có khả năng ngăn chặn ký sinh trùng sốt rét đi từ ruột vào tuyến nước bọt của muỗi (bằng cách bịt đường thông giữa hai cơ quan này). Nay, họ đã tiến xa thêm một bước, với việc đưa thành công gene mã hoá SM1 vào cơ thể muỗi. Thí nghiệm cho thấy, ở những con muỗi biến đổi gene đã hút phải máu chuột mắc bệnh sốt rét, tuyến nước bọt của chúng chỉ chứa 1/5 số lượng ký sinh trùng so với bình thường.

“Đây là một tin tức tuyệt vời”, Andrea Crisanti, một nhà gene học tại Đại học Hoàng Gia London, Anh, nhận định. Nó là bằng chứng trực tiếp cho thấy, có thể điều chỉnh khả năng mang bệnh của muỗi.

Khó khăn nảy sinh

Tuy nhiên, Crisanti, nhà khoa học đầu tiên thực hiện việc cấy một gene lạ vào muỗi, đã cảnh báo một số mặt hạn chế trong kỹ thuật này. Trước hết, với tỷ lệ ký sinh trùng còn 1/5 so với bình thường, tuy ít, nhưng vẫn đủ để lây lan. Vì thế, cần phải tiếp tục nghiên cứu để giảm khả năng truyền bệnh xuống còn 0%.

Mặt khác, cũng chưa có công trình nào kiểm chứng khả năng phát tán của muỗi biến đổi gene trong tự nhiên, vì thế, không ai chắc chắn chúng có thể bành trướng và thay thế dần những người bà con hoang dã. Hơn nữa, cơ chế hoạt động của SM1 còn rất mù mờ, nên rất có thể nó sẽ gây ra những hậu quả khôn lường.

Cuối cùng, do có sự khác biệt giữa những ký sinh trùng gây bệnh sốt rét trên người và trên chuột, nên không chắc chắn SM1 sẽ có tác dụng như nhau với cả hai loài.

(theo NewSci, nature)

BachHop

Gửi lúc 00:15, 24/05/02

Than phiền

Hoóc môn nữ thúc đẩy các hoạt động sáng tạo

Các nhà khoa học Mỹ mới xác định được ảnh hưởng của hoóc môn nữ (oestrogen) trong hoạt động của não bộ. Theo đó, nếu thiếu oestrogen, khả năng sáng tạo của con người sẽ bị hạn chế. Ngược lại, những người có nhiều hoóc môn nữ thường có những suy nghĩ mới lạ hơn người khác.

Nhóm nghiên cứu của Donna Korol, Đại học Illinois ở Urbana-Champaign (Mỹ) đã làm một thí nghiệm điều chỉnh nồng độ hoóc môn oestrogen trên chuột. Họ đã chia những con chuột thí nghiệm làm 3 nhóm: Nhóm thứ nhất được tác động làm tăng nồng độ oestrogen, nhóm hai bị làm giảm và nhóm ba giữ nguyên bình thường.

Sau đó, nhóm khoa học để những con chuột này vào một phòng kính rồi cho chúng tìm thức ăn đã được giấu ở một nơi nhất định. Kết quả là những con chuột nhóm 1 tìm ra thức ăn nhanh nhất, sau đó đến những con nhóm 3. Trong khi đó, những con ở nhóm 2 (thiếu hoóc môn oestrogen) tỏ ra rất chậm chạp.

Thí nghiệm cho thấy, hoóc môn oestrogen có ảnh hưởng lớn đến hoạt động định hướng không gian của não bộ. Mà việc định hướng không gian liên quan mật thiết đến khả năng giải quyết tình huống mới, tức là hoạt động sáng tạo của con người.

Phát hiện này của nhóm khoa học cũng phù hợp với nhiều quan sát trước đó, cho rằng, những người đàn ông mang nhiều nét "nữ tính" thường có khả năng sáng tạo cao, đặc biệt là trong lĩnh vực nghệ thuật. Còn với phụ nữ, các hoạt động sáng tạo thường giảm sút nhiều sau thời kỳ mãn kinh.

Minh Hy (theo dpa)

BachHop

Gửi lúc 01:38, 25/05/02

Than phiền

Đã từng có đàn ông chuyển giới trong xã hội Anh cổ đại?

Các nhà khảo cổ học mới xác nhận bộ xương một người đàn ông trẻ trong trang phục nữ giới thế kỷ IV ở Anh. Có lẽ anh ta đã tự thiến để tỏ lòng tôn kính với thánh nữ Cybele - nữ thần Đất Mẹ trong quan niệm tôn giáo của một bộ phận dân chúng thời đó.

Bộ xương được khai quật năm 1981 ở Catterick, miền bắc nước Anh. Tuy nhiên, các nhà khảo cổ đã cần hơn 20 năm để xác nhận đó là một người đàn ông.

Kết quả khai quật cho thấy, người đàn ông này sống ở thời hậu La Mã, thế kỷ 4 sau Công nguyên. Anh ta đeo một chuỗi hạt cổ, vòng tay và một vòng chân bằng bạc của phụ nữ.

Tiến sĩ Pete Wilson, một nhà địa chất học thuộc Giáo hội Anh, cho hay, "đây là người đàn ông duy nhất trong trang phục diêm dúa như vậy mà chúng tôi tìm được ở các nghĩa địa thời La Mã ở Anh”.

Theo Wilson, người đàn ông này có thể là một tín đồ của nữ thánh Cybele. Những mục sư của tôn giáo này thường tự thiến bằng một bộ kẹp tự chế để chuyển giới tính, nhằm tỏ lòng thuần phục với thánh nữ. Sau khi thiến, họ thường trang phục lộng lẫy, đội mũ và quấn tóc như nữ giới.

Minh Hy (theo Reuters)

BachHop

Gửi lúc 00:22, 27/05/02