Than phiền

Bọ dùng hóa chất gây nội chiến trong tổ kiến

Sử dụng vũ khí hoá học để lũ kiến đánh lộn lẫn nhau, bọ cánh màng đàng hoàng đẻ trứng trong tổ kiến.
Trên bãi cỏ ở vùng núi Alpes, một con bọ cánh màng vừa bay vừa nhòm ngó một con sâu bướm đang ẩn mình trong một tổ kiến. "Cân đo" xong con mồi, bọ ta mò xuống tổ kiến và tiết ra một thứ chất kỳ lạ khiến lũ kiến “cáu tiết”. Nhưng thay vì tấn công kẻ lạ mặt, chúng lại choảng lẫn nhau...

Lợi dụng lúc hỗn loạn này, bọ cánh màng nhanh chóng đẻ trứng lên người con sâu bướm. Trứng bọ khi nở ra sẽ ăn thịt con sâu còn sống và phát triển thành nhộng. Khi trưởng thành, nó cũng sử dụng chiến thuật “khiêu khích” tương tự như mẹ để trốn thoát khỏi tổ kiến.

Nhà côn trùng học Jeremy Thomas và cộng sự (Anh) đã phân tích thành phần hóa học của thứ nước nhầy lợi hại mà bọ cánh màng tiết ra để nghi binh. Trong sáu chất mà họ tìm thấy, có đến 4 chất giống như những chất mà kiến sử dụng để báo động khi trong tổ có chuyện. Nhưng nếu "chuông" của kiến chỉ kéo dài trong vài giây, thì thứ chất tiết này làm khuấy động cả tháng sau khi con bọ đã đi khỏi.

Các nhà nghiên cứu cho biết, một thành phần trong nước nhầy đã thu hút lũ kiến tới gần bọ cánh màng. Nhưng khi chạm vào con bọ, kiến hít phải một chất khác rất khó ngửi khiến chúng dạt ra xa, và nổi điên lên. Tránh xa "con vật kỳ lạ kia", kiến quay sang nện những con khác gần chúng nhất. Những con kiến bị kích động lại tiếp tục giải phóng các chất báo động, khiến cho cuộc nổi loạn trở nên kinh hoàng và bạo lực hơn. Trong các thí nghiệm, hỗn chiến trong tổ kiến thường kéo dài trong vài giờ tới vài ngày.

Nhiều loài kiến là kẻ phá hoại đối với nông nghiệp và vật nuôi. Cho tới nay, người ta mới chỉ khống chế số lượng của chúng bằng các chất độc và các chất dính. Phát hiện trên sẽ mở ra một con đường kiểm soát thứ ba. Đó là gây "nội chiến" trong tổ khiến lũ kiến sinh sản kém hơn và trở nên dễ bị tổn thương trước những con thú ăn thịt và bệnh tật.

(theo Nature)

BachHop

Gửi lúc 00:26, 07/06/02

Than phiền

Cây tiêu... tiêu điều
Mất mùa lại rớt giá, người trồng tiêu liêu xiêu
Hạt tiêu là một trong những mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của nước ta. Hiện Việt Nam đứng thứ 2 thế giới về sản xuất hạt tiêu (sau ấn Độ), nhưng lại đứng đầu thế giới về xuất khẩu hạt tiêu. Tuy vậy, chất lượng hạt tiêu xuất khẩu của VN chưa cao và chưa có thương hiệu, nên so với ấn Độ, Brazil... giá hạt tiêu VN chỉ bằng 72-85%.

Ngay thị trường Mỹ, nước nhập khẩu hạt tiêu lớn nhất thế giới tới 50.000 tấn/năm thì VN mới xếp ở vị trí thứ 4 (năm 2001) và thứ 5 trong 4 tháng đầu năm 2002. Năm 2001 nhiều vùng tiêu ở miền Đông Nam Bộ như: Lộc Ninh (Bình Phước); Phú Giáo (Bình Dương); Long Khánh, Long Thành, Thống Nhất (Đồng Nai)... tiêu bị bệnh rụng lóng, rụng trái làm nhiều gia đình điêu đứng. Khó khăn năm cũ còn đè nặng lên vai, thì vụ tiêu năm nay - từ tháng 11/2001 đến quá nửa tháng 5, nhiều vùng không có mưa. Hạn hán diễn ra gay gắt, thiếu nước trầm trọng.

Hạn hán hoành hành
Theo số liệu của Sở nông nghiệp Bình Phước, huyện Lộc Ninh có 3.000 ha tiêu thì gần 70% diện tích có năng suất thu hoạch không đáng kể. Tại đây, hộ trồng ít nhất 500-600 nọc tiêu, còn bình quân mỗi hộ trồng cả ngàn nọc tiêu, vì vậy giải quyết đủ nước tưới cho tiêu trong mùa khô là vô cùng nan giải. Cây tiêu đòi hỏi nhiều nước, cứ 2-3 ngày phải tưới nước 1 lần. Nhiều người hy vọng tìm nguồn nước trong lòng đất bằng cách khoan giếng. Nhưng giếng khoan sâu hàng chục mét vẫn không có nước, (mặc dù cứ 1 mét khoan chủ vườn phải trả trên dưới 150.000 đ). Có hộ đánh bài liều mua nước tưới nhưng chỉ được 1-2 lần rồi bỏ cuộc, vì không kham nổi. Một bồn nước khoảng 5.000 lít, chở đến tận vườn giá không dưới 300.000 đ, nhưng chỉ tưới được 100 nọc tiêu. Người trồng tiêu nhìn tiêu héo, lá vàng úa lòng xót xa, nhưng cũng chỉ biết "lạy trời mưa xuống"?

Vùng tiêu huyện đảo Phú Quốc (Kiên Giang), lâu nay được mệnh danh là "vương quốc tiêu" vì trên 70% cư dân sống nhờ tiêu, với diện tích 810 ha, hàng năm cung cấp cho thị trường từ 1.600-2.000 tấn hạt tiêu. Do nắng hạn kéo dài, các vườn tiêu chết hàng loạt, tính đến đầu tháng 5 có 510 ha bị giảm năng suất và 150 ha tiêu bị chết hoàn toàn. Riêng xã Cửa Dương có 350 ha tiêu, vụ này 80% diện tích bị thiệt hại, 20% tiêu bị chết. Dự kiến sản lượng tiêu của Phú Quốc năm 2002 giảm 20-25% so với năm ngoái.

Khác với nhiều loại cây công nghiệp, như: cao su, cà phê, chè, bông... đầu tư trồng tiêu rất tốn kém và rất vất vả trong chăm sóc. Thông thường 1 ha tiêu trồng 2.000-2.500 nọc. Tính riêng tiền nọc đã tốn tới 250 triệu đ. Đó là chưa kể tới đất, công chăm sóc, làm cỏ, thuốc trừ sâu phân bón, phên che cùng các loại chi phí khác. Một nọc tiêu trồng 3-4 năm trở lên cho thu hoạch khoảng 3-4 kg, cá biệt có vườn đạt năng suất 8-10 kg. Do đầu tư lớn, hạn hán mất mùa hoặc tiêu hạ giá, người trồng tiêu bị thiệt hại ấp bội so với cây trồng khác.

Liêu xiêu vì... giá
Cũng giống như cà phê, đầu ra của cây tiêu hoàn toàn phụ thuộc vào thị trường thế giới. Đầu những năm 1990 giá tiêu 30.000 đ/kg. Năm 2000 tăng lên 60.000 đ/kg. Năm đó, cả nước xuất khẩu được 35.000 tấn hạt tiêu, lần đầu tiên đạt kim ngạch 120,6 triệu USD. Năm 2001 tiêu được mùa nhưng mất giá. Giá liên tục giảm, đến tháng 12/2001 giá tiêu xuống phổ biến chỉ còn 17.000- 18.000 đ/kg. Nhiều vùng có thời điểm tiêu rớt xuống dưới giá thành: 13.000- 13.500 đ/kg. Vì vậy, năm 2001, xuất khẩu hạt tiêu đạt mức kỷ lục về số lượng 53.000 tấn, nhưng lại thấp nhất về giá. Nên kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 89,3 triệu USD. So với năm 2000 sản lượng tăng 29%, nhưng giá trị giảm 131 triệu USD.

Năm 2002, vào dịp cuối tháng 4, đầu tháng 5,.. đang mùa thu hoạch rộ, giá tiêu ở Bình Dương dưới 15.000đ/kg; ở thị trấn Dương Đông (Phú Quốc) giá tiêu sọ chỉ có 20.000 đ/kg, tiêu ngang chủ vựa mua 14.000- 15.000 đ/kg. So với năm 2000, giá tiêu giảm xuống còn 1/2 và ở mức thấp nhất từ trước đến nay. Giá tiêu xuống tận đáy, trong khi đó, giá công thuê lao động vẫn ở mức 20.000đ/ngày bao luôn cả ăn uống. Nhiều chủ vườn không kham nổi giá thuê lao động đành ngậm đắng, nuốt cay nhìn tiêu rụng đỏ đầy gốc không thèm hái dù còn nặng nợ ngân hàng.

Tính ra, vì nắng hạn và tiêu rớt giá nông dân trồng tiêu ở Phú Quốc lỗ trên 40 tỷ đồng, trên 300 gia đình phải xin gia hạn nợ ngân hàng. Anh Hai Sơn, Bí thư Huyện uỷ Lộc Ninh (Bình Phước) cho biết: "Mấy năm qua, huyện trên đà tăng trưởng, nhờ vào các loại cây công nghiệp, như: cao su, cà phê, tiêu, điều... Trong đó chủ yếu là cây tiêu, cây chủ lực giúp dân ổn định cuộc sống và phát triển kinh tế. Năm 2000, thu nhập bình quân đầu người của Lộc Ninh đã đạt 4,8 triệu đồng, tăng 1,5 lần so với năm 1996. Huyện có trên 3.000 ha tiêu, sản lượng đạt trên 5.000 tấn, nhưng với giá từ 60.000đ/kg tụt xuống còn 15.000- 18.000đ/kg, Lộc Ninh mất khoảng vài trăm tỷ đồng...".

Trong nước đã vậy, nhìn ra thị trường thế giới cũng không mấy sáng sủa. Vừa qua Văn phòng đại diện ED&F Man (tập đoàn chuyên kinh doanh hạt tiêu của Anh) tại VN đưa ra thông báo: theo tính toán, tổng lượng tồn kho thế giới đầu năm nay khoảng 150.000 tấn tiêu, đến giữa năm có khả năng vượt quá con số 200.000 tấn. Dự đoán, mức tiêu thụ của thị trường thế giới thừa khoảng 25%, cung đã vượt cầu. Và, tất nhiên tiêu thụ hạt tiêu của các doanh nghiệp VN sẽ gặp khó khăn. Dự báo trước tình thế, đầu mùa vụ 2001, Bộ NN-PTNT đã báo không phát triển ồ ạt cây tiêu khi giá thành sản xuất lên trên 15.000 đ/kg. Tuy vậy, do chạy theo lợi nhuận, không nắm bắt thông tin thị trường, nông dân vẫn liên tục tăng diện tích trồng tiêu.

Theo dự báo của Hiệp hội cây tiêu VN, năm 2002 có khoảng trên 70% diện tích bị hạn hán, thiếu nước tưới nghiêm trọng, sản lượng tiêu trong cả nước giảm khoảng 20%, chỉ còn 50.000-55.000 tấn trên tổng diện tích cây tiêu đang cho thu hoạch là 24.000 ha. Dự báo mới nhất của Tổ chức hạt tiêu quốc tế cũng đưa ra con số tương đương so với dự báo hồi tháng 11/2001 của tổ chức này: sản lượng hạt tiêu VN năm nay sẽ đạt khoảng 60.000 tấn.

Theo số liệu của Tổng cục hải quan, từ đầu năm đến trung tuần tháng 4/2002, cả nước đã xuất khẩu được 18.556 tấn hạt tiêu, giảm trên 36% so cùng kỳ năm ngoái. Giá xuất khẩu cũng giảm đáng kể, từ 1.310 USD/tấn hồi đầu năm, xuống còn 1.124-1.235 USD/tấn hiện nay. Khoảng 1 tháng nay, giá hạt tiêu trên thị trường nội địa có nhích lên từ 15.500-18.000đ/kg lên 22.000-24.000đ/kg (tuỳ loại, tuỳ địa bàn) do sản lượng hạt tiêu xuất khẩu trên phạm vi toàn thế giới giảm. Hiện đang xuất hiện một thuận lợi mới: các thị trường nhập khẩu hạt tiêu chủ yếu trên thế giới, như Singapore, Hồng Công, Hàn Quốc, Hà Lan, Trung Quốc... đã bắt đầu chính sách nới lỏng qui chế nhập khẩu gia vị cay. Tuy nhiên, cũng theo những khuyến cáo mới nhất của Tổ chức hạt tiêu thế giới, giao thương quốc tế về hạt tiêu năm 2002 chỉ tăng có mức độ, bởi tổng sản lượng hạt tiêu toàn thế giới tuy có giảm nhưng mức độ không quá lớn, trong khi nhu cầu vẫn có phần trầm lắng... Khả năng giá hạt tiêu tiếp tục tăng rất khó xẩy ra.

Khánh Châu

Gửi lúc 06:45, 11/06/02

Than phiền

Dùng cây chuyển gen để làm xạch đất bị nhiễm bội chất TNT
Việc sản xuất, sử dụng và phân hủy các chất nổ trong mấy trăm năm qua đã làm ô nhiễm môi trường rất nặng. Ngoài chuyện có thể gây nổ, sự tích tụ các sản phẩm này trong môi trường gây ảnh hưởng không tốt đến hệ sinh thái. TNT (2,4,6-Trinitrotuluence) là một trong những chất nổ rất độc và bền.

Phương pháp làm sạch TNT trong đất hiện đang được áp dụng là đốt. Cách này thường tạo ra lớp tro không sử dụng được và gây ô nhiễm không khí do không cháy hết. Hiện tại các nhà khoa học tại Anh (University of Cambridge) đã bước đầu thành công trong việc dùng cây thuốc lá chuyển gien nitroreductase (NR) từ vi khuẩn Enterobacter cloacae để phân hủy chất TNT. Kết quả trong phòng thí nghiệm cho thấy cây thuốc lá chuyển gien NR có khả năng mọc tốt và làm giảm hàm lượng TNT trong môi trường nuôi (25mM TNT) trong vòng 6 giờ, và làm sạch hoàn toàn trong 72 giờ. TNT không tích lũy trong cây và hầu hết sản phẩm phân hủy của TNT nằm ở rễ cây.

Kết quả này rất đáng khích lệ và cho thấy rằng việc dùng cây chuyển gien NR có khả năng phân hủy TNT là hữu hiệu và nhất là nếu như gien này được chuyển vào các cây có rễ mọc nhanh và sâu như cây dương. Hiện tại thí nghiệm đang được tiếp tục tiến hành ở ngoài phòng thí nghiệm.

Theo Nature Biotechnology (12/2001

Gửi lúc 10:13, 18/06/02

Than phiền

Tao tram huong do bau bang cong nghe sinh hoc o Viet Nam

Sau một thời gian nghiên cứu, thử nghiệm, GS.TS Trần Kim Quy đã trồng được 3000 cây Dó Bầu tại một trang trại ở tỉnh Lâm Đồng (lượng cây Dó này được di thực từ vùng rừng Đại Lãnh- Khánh Hòa trong nhiều năm qua và phát triển rất tốt ở đây) trong đó có 700 cây trên 5 tuổi.GS.TS.Trần Kim Quy (ĐH Khoa học Tự nhiên TP.HCM) cho biết, đây là một phần trong chương trình hợp tác nghiên cứu để sản xuất trầm hương bằng công nghệ sinh học giữa Việt Nam và các giáo sư ở đại học Tokyo-Nhật Bản.

Khi cây Dó đến tuổi trưởng thành (khoảng 7 năm tuổi) các nhà khoa học sẽ cấy vào thân cây Dó một loại men đã được phân lập nhân nuôi trước đó. Sau 6-12 tháng, men này sẽ khoét lở trong thân cây Dó để tích tụ chất santalon (trong nhựa cây) rồi dần dần tạo thành trầm với trọng lượng bình quân trên mỗi cây là 0.7kg.

Trước đó, từ năm 1986 đến nay các nhà khoa học ở Mỹ, Nhật Bản đã nghiên cứu, sản xuất trầm bằng công nghệ sinh học với tỷ lệ thành công là 80%. Theo giáo sư Ghishi Honda- Đại học Tokyo Nhật Bản, cây Dó Bầu Việt Nam có khả năng cho trầm cao nhất thế giới vì tỷ lệ chất santalon (chất tạo nên trầm) đạt từ 12-13%, gấp 4 lần so với cây Dó khác ở Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc.

Theo Nhất Hùng- Báo Khoa học phổ thông số 18 (937)

Gửi lúc 10:38, 18/06/02

Than phiền

Celera rút lui trong cuộc chạy đua giải mã gene người

Celera sẽ tập trung phát triển các loại thuốc trị bệnh loãng xương, viêm khớp, ung thư...
Gần một năm rưỡi sau khi trở thành đồng tác giả danh tiếng của bộ mã gene người, công ty tư nhân Celera Genomics, bang Maryland (Mỹ) tuyên bố sẽ chuyển hướng kinh doanh sang phát triển các loại thuốc. Thay đổi này sẽ dẫn tới sự mất việc của 16% nhân viên công ty.

“Giải mã toàn bộ gene người không còn là mục tiêu của chúng tôi trong thời gian tới”, Rob Bennett, phát ngôn viên của Celera cho biết.

Công ty Celera do tiến sĩ Craig Venter thành lập năm 1998, với tham vọng giải được bí ẩn của bộ mã gene người sớm hơn một dự án tương tự do chính phủ Anh và Mỹ tài trợ. Venter chắc mẩm sẽ có được một khoản tiền kha khá nhờ việc bán số liệu của mình cho các công ty dược phẩm để phát triển các loại thuốc mới. Tuy nhiên, Dự án gene của chính phủ cũng không chịu nhường bước, và tháng 2/2001, trên hai bờ Đại Tây Dương, cả hai nhóm đã cùng lúc công bố kết quả. Nhưng khác với Celera, Dự án gene người của chính phủ đưa miễn phí thông tin lên Internet, và chính điều này làm phá sản kế hoạch thương mại hoá của Venter. Đầu năm nay, Venter đã rời bỏ Celera sau khi để lại tiếng đồn về sự bất đồng trong hàng ngũ của ông.

Mặc dù Celera không hoàn thành mục tiêu của mình, nhưng Bennett khẳng định công ty đã thành công với việc thu hút được 250 khách hàng. Sắp tới, công ty sẽ tập trung phát triển các loại thuốc chuyên trị một số bệnh, trong đó có loãng xương, viêm khớp và một loại bệnh ung thư. Bennett khẳng định sự thay đổi này không có nghĩa là một bước thụt lùi, mà làm một nỗ lực được hoạch định để hướng tới việc phát triển các loại thuốc hữu ích.

(theo Cosmi)

BachHop

Gửi lúc 00:30, 19/06/02