Phan Huyền Thư: "Em thở dài buốt mùa đông, rỗng ngực…"

Những công dân @, biên kịch: Phan Huyền Thư đã ít nhiều gây ấn tượng. Nay, Phan Huyền Thư có Khoa, tác phẩm điện ảnh trực tiếp 18 phút, chị vừa là đạo diễn, biên kịch, quay phim… “Cú đúp” khác, về thơ, của Phan Huyền Thư: sau Nằm nghiêng sẽ là Rỗng ngực.

B52soc

“B52soc” là nickname trên mạng của Phan Huyền Thư. ‘’Sóc’’ là tên gọi ở nhà. “Ngày chị sinh, trời cho làm thơ”, với Phan Huyền Thư thì không thế. Đó là ngày máy bay B52 của quân đội Mỹ dải thảm dày trời Hà Nội. 19/2/1972, tác giả của Nằm nghiêng và tới đây là Rỗng ngực khóc thét giữa tiếng bom…

Phan Huyền Thư cho tôi nghe bộ sưu tập ringtone điện thoại của chị, thú thực nó là loại “chuông báo” dễ khiến không ít người hốt hoảng, giật mình. Có lẽ quá khứ sơ sinh còn vương vất nên khi có người gọi đến, ngay lập tức từ điện thoại di động của chị phát ra âm thanh không khác những gì chúng ta từng nghe trên phim ảnh: “Đồng bào chú ý! Đồng bào chú ý! Máy bay địch cách Hà Nội 150 cây số. Các đơn vị lực lượng vũ trang chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu…”. Phan Huyền Thư đã dùng qua khoảng 20 chiếc điện thoại di động (ĐTDĐ). Nay “nhà có ba chị em” của NSND Thanh Hoa đều dùng cùng một nhãn hiệu điện thoại, loại to bè, chuyên dụng để… chơi game.

Thơ mobile

“Tôi thích tin nhắn và đã làm thơ trên điện thoại di động”, Phan Huyền Thư trò chuyện. “Bạn bè không cần phải gặp nhau vẫn có thể trao đổi, buôn chuyện với nhau qua tin nhắn. Việc nhắn tin phù hợp với tôi ở chỗ, tôi viết, tư duy chuyển tải bằng ký hiệu rất nhanh. Những điều khó trao đổi với nhau bằng lời thì bằng cách nhắn tin, dễ hơn. Tôi từng có chiếc điện thoại, một người bạn mua tặng, chứa được 180 tin và lúc nào cũng trong tình trạng đầy ắp”.

“Đây, có người nhắn tin cho tôi từ Buôn Mê Thuột, cũng chẳng biết là ai, chắc là bạn thơ, vì đây là một tin nhắn theo kiểu một đoạn thơ… Có anh đọc báo Ngày Nay, biết tôi, nhắn một cái tin tỏ vẻ trách móc, dỗi hờn mà tôi cũng chịu, chẳng biết tại sao. Lạ lùng. Nhưng hầu chẳng bao giờ tôi trả lời những tin này vì chỉ riêng thời gian để trả lời tin nhắn những anh không quen chắc cũng mất cả ngày…”.

“Tin nhắn đáng nhớ nhất tôi vừa nhận là tin của chồng tôi gửi dịp Liên hoan phim vừa rồi. Tại Liên hoan phim, tôi thuộc nhóm tác giả có hai giải thưởng, một Vàng, một Bạc. Những bộ phim khác, như Những công dân @ chẳng hạn, tôi mong đợi, nhưng lại không được giải. Anh Tuấn, chồng tôi, nhắn từ Hà Nội: “Kể ra được giải thì tốt em ạ. Nhưng không được giải thì cũng không sao. Đối với anh thì em là nhà biên kịch tài liệu giỏi nhất Việt Nam”. Lúc ấy tôi buồn vì trông chờ thành quả của mình với bộ phim nói về thế hệ mình. Nhiều bộ phim khác tôi viết kịch bản nhưng không mong đợi bằng @. Tôi không muốn lý giải tại sao nó không được giải, nhưng tôi nghĩ nhiều bộ phim được giải khác, trao xong, người ta cho vào kho, như thế giải thưởng cũng chẳng còn nhiều ý nghĩa. Làm được những bộ phim đặt ra những vấn đề có tính xã hội, để cả xã hội quan tâm, dù phim họ không xem nhưng qua báo chí họ biết được những vấn đề có tác động thế nào thì ý nghĩa còn lớn hơn. Hiện nay trên thế giới có nhiều khái niệm mới được hình thành, ví dụ bình thường từ công dân vẫn được gọi là Citizen, nhưng nay đã có Nettizen, nghĩa là Công dân mạng. Đấy cũng là một lý do giải thích tại sao tên phim từ Thế hệ @ chuyển thành Những công dân @. 

Sao băng

''''Với tôi, ĐTDĐ gần như đã trở thành người bạn thân thiết, là thứ để giải trí. Nó thực hiện rất nhiều chức năng khác nhau: một quyển sổ tay giúp mình lên lịch làm việc, một cái máy chơi games, giải trí và với tôi còn là sáng tác thơ… Nó vượt qua tầm chỉ để kết nối thông tin. Thế nên một ngày không M! thì không biết sẽ thế nào. Tất nhiên mình không phụ thuộc vào nó, nhưng với tốc độ cuộc sống như hiện nay, mình có thể phó thác nhiều thứ cho nó”.

“Giao thừa. Từ khi có điện thoại, bao giờ tôi cũng gửi đi duy nhất một tin nhắn, cho chồng tôi. Tin nhắn chúc mừng năm mới, khẳng định quan hệ của hai người vẫn tốt và hy vọng sẽ tốt hơn”, Phan Huyền Thư mien man nghĩ về đêm trừ tịch. Sinh ra trong một gia đình không bao giờ có giao thừa vì thời điểm giao thừa NSND Thanh Hoa, mẹ chị, hay các anh chị em vẫn đi biểu diễn, có khi qua giao thừa mới ngồi với nhau. Mùng một tết mới là thời khắc thiên liêng mọi người có mặt cùng nhau. Ngồi ở CLB Aladin trong khuôn viên khách sạn Thắng Lợi, quán nhạc cùng tên thứ hai của gia đình, Phan Huyền Thư, nhớ: “Tôi đã có lần ăn tết đêm giao thừa ở Đông Hà (Quảng Trị) trong một trận bão và một lần ở Thái Lan. Việc nhắn tin đêm giao thừa đối với tôi có đủ sự lãng mạn. Một cái tin gửi người thân như là đến từ một nơi vu vơ nào đó, như là sao băng từ thiên hà xuống…”

Thơ cho người lãng mạn, nhưng Phan Huyền Thư lại là người đề cao cuộc sống tiện nghi. “Đồng tiền so với vật chất thì tôi chọn phương tiện chứ không cất tiền đi. Đừng bao giờ lấy lý do cuộc sống tiện nghi vật chất làm mất sự lãng mạn. Lãng mạn hay không ở tố chất con người”, chị lý giải.

Rỗng ngực 

“Ai đã trả lời được câu hỏi tại sao lại Nằm nghiêng thì sẽ trả lời được vì sao lại Rỗng ngực. Thực ra rất nhiều người quy chụp tôi là người sexy, vì thơ là mình, mà trong thơ của tôi có yếu tố sex. Người ta lầm lẫn giữa việc mình sex và mình có thoát được ra khỏi sex hay không. Đã thoát được ra khỏi sex thì anh là thiền. Tinh thần của tôi là thiền. Nằm nghiêng là tư thế siêu thoát của Phật Thích Ca Mâu Ni nhập Niết bàn. Nằm nghiêng là hình thái của cả dân tộc, nhìn ra biển, tư thế suy nghĩ. Tâm thức của người Á Đông, khi nằm nghiêng, mình suy nghĩ mọi việc sâu sắc, kỹ lưỡng, tự tại hơn.”

“Tại sao lại Rỗng ngực? Nghe thì nó hơi gây sự. Tôi nghĩ tôi là người gây sự trong ngôn ngữ thôi, còn cuộc sống của tôi cũng trật tự, hiền lành, dễ chịu. Về “rỗng ngực”, những người đã đi sâu vào thiền sẽ biết. Điều này còn cao hơn cả Nằm nghiêng. Trái tim của mình là một tiểu hành tinh, là một hạt xá lị đi lang thang trong vũ trụ. Khi trái tim lang thang trong vũ trụ, thì cơ thể của mình là rỗng, rỗng ngực… Bài Rỗng ngực, nếu đọc lên sẽ đánh vào tâm thức của nhiều con người Việt Nam. Với ai đã đọc bài Tôi đi trên đường đầy bụi thành phố của tôi trong tập Nằm nghiêng thì bài sẽ thấy bài Rỗng ngực này cũng mang tinh thần xã hội như thế”. 

Hỏi khó Phan Huyền Thư 

Kết quả điều tra xã hội học ở một số quốc gia gần đây cho thấy sự phát triển của dịch vụ tin nhắn là một tác nhân dẫn đến gia tăng tỷ lệ ly hôn, ngoại tình. Chị nghĩ sao?

- Ngoại tình là hiện tượng cổ điển, nó đi song hành với tình cảm của loài người. Khi con người ta sống cạnh nhau đã không yêu nhau nữa thì không phải là vì tin nhắn hay chat trên mạng. Nếu không có ĐTDĐ, không có chat thì người ta sẽ có cái khác để hẹn hò. Mọi chuyện là do con người.  

Nghe từ callgirl thậm chí callboy vẫn để gọi những cô gái, chàng trai làm tiền.  Từ call – lại dính đến điện thoại, và ở đây là điện thoại di động. Chị thử lý giải về cách ghép từ này?

- Theo tôi, khái niệm ấy chính là khẳng định vị trí của điện thoại di động. Nếu không có điện thoại, với việc người ta tận dụng khả năng của nó thì làm sao có từ ấy được. Cái gì cũng có hai mặt, nhưng những khái niệm tương tự như vậy chính là sự khẳng định sự phát triển tất yếu của ngôn ngữ trong đời sống.

Mới đây tôi đọc trên một tờ báo của giới trẻ có bài viết về những cây bút thơ nữ chuyên viết trên mạng. Với sự phá cách và mới mẻ trong tư duy thơ của họ, như tác giả bài báo khẳng định thì bên cạnh thế hệ thơ 8x như thế, Phan Huyền Thư hay Vi Thùy Linh… xưa rồi?

- Đấy là quan điểm của tác giả bài báo, còn tôi, tôi cổ vũ cho những người 8x đấy. Nếu họ vượt qua lớp người đi trước thì họ thành công. Nhưng đến với ngôn ngữ, thơ ca mà chỉ giới hạn mình trong thế giới của mạng thôi thì họ thật thiệt thòi. Thơ của họ sẽ không đến được với những người không bao giờ vào mạng.

Hiện chị vẫn đang theo đuổi ba nhà: nhà thơ, nhà biên kịch, nhà báo. Chị thấy nhà nào đang đi lên, nhà nào đang đi xuống?

- (Cười rất tươi). Lúc nào tôi cũng đi bằng cả ba nhà. Nếu đi lên thì đi bằng cả ba nhà còn đi xuống thì cũng cả một “khu tập thể” đi xuống. Nếu bạn nói “thưa chị, chung cư hiện nay đang xuống cấp?” thì theo như tôi biết, vẫn có nhiều người thích ở những chung cư cao tầng . Nhiều người đã bán đi những ngôi nhà lâu đời để mua những căn hộ tập thể mới có sân rộng đấy thôi!

(Theo eChip)

Gửi lúc 14:53, 20/01/05