Than phiền

Chương 1: Quân cờ, bàn cờ và quy tắc chơi cờ.

Bài 1: Giới thiệu về quân bàn cờ

1. Giới thiệu sơ qua về cờ Vây.

Cờ Vây là một loại văn hoá cổ điển phương Đông, là một trong tứ cổ điển : “Cầm , kỳ , thi , hoạ ” đến nay đã có lịch sử 2, 3 ngàn năm. Ngay từ thời Xuân thu Chiến Quốc, cờ Vây đã rất hưng thịnh. Truyền thuyết kể rằng: ban đầu, cờ Vây do vua Nghiêu sáng tạo, để dạy con là hoàng tử Đan Chu, về sau đã trở nên phổ biến trong mọi tầng lớp. Vì có nhiều ích lợi, cờ Vây được lưu truyền rộng rãi và đến nay cũng chưa hề mai một. Từ Trung Quốc, cờ vây được phổ biến tới Triều Tiên, sang Nhật Bản- nơi mà nó được ngưỡng mộ và đặt ở địa vị cao quý “Đạo” (Cờ Vây tiếng Nhật là IGO phiên âm của chữ hán Kỳ Đạo) nó cũng từng qua Việt Nam và xuất hiện trong thơ của nhà thơ Nguyễn Xưởng (đời Trần) như câu:

Vi kỳ nhàn đắc địa,
Đối tửu tuý vi hương.
(Chơi cờ vây, nhàn là nơi đắc địa,
Uống rượu với bạn, say là quê nhà.)
(bài thơ “Thôn quê”)

Và một số câu trong truyện Kiều của Nguyễn Du:

“Bàn tơ điểm nước....”

Đặc biệt trong giai thoại trạng cờ Nguyễn Huyên giúp vua chơi cờ với sứ Tàu bằng cách cho ánh nắng rọi qua lọng để chỉ nước cho nhà vua và chiến thắng sứ Tàu cũng là mô tả cách chơi cờ Vây. Điều này chứng tỏ cờ Vây có mặt ở Việt nam từ rất lâu và có thời kỳ đã phổ biến ở hầu khắp các nơi (cung đình cũng như nông thôn).

Nhưng ở Việt Nam cũng như Trung Quốc, có những lúc tình hình kinh tế chính trị biến đổi lớn lao, các cuộc chiến tranh phong kiến liên tiếp nổ ra ảnh hưởng lớn tới đời sống nhân dân nên các phương diện văn hoá cũng có sự thay đổi, và cờ Vây không tránh khỏi xu hướng chung, có lúc đã mai một (ở Trung Quốc là do khủng hoảng thời kỳ Chiến tranh nha phiến - 1840). Gần đây (từ trước cách mạng Văn hoá), cờ Vây đã được trấn hưng ở Trung Quốc với sự ủng hộ của cố Thủ tướng Chu Ân Lai, Phó thủ tướng Trần Nghị nên trình độ cờ của các kỳ thủ Trung quốc đã đuổi kịp kỳ giới Nhật Bản. Trên thế giới, cờ Vây ngày càng phát triển mạnh, đến nay đã có 36 triệu người yêu thích môn cờ này (thống kê của hiệp hội cờ Vây nghiệp dư thế giới)

2. Bàn cờ, quân cờ:

Bàn cờ hình vuông, tạo thành từ 19 đường ngang và 19 đường dọc, tất cả 361 giao điểm (từ đây gọi tắt là điểm). Quân cờ đặt xuống tại các giao điểm ấy, ở biên, góc hay giữa bàn đều được. Trên bàn lại có 9 chấm đen nhỏ, các chấm đen này có tác dụng gì? Bởi bàn cờ quá lớn, đường thắng cũng nhiều, vẽ các điểm này để người chơi dễ nhận biết phương hướng vị trí. Điểm ở chính giữa bàn gọi là “thiên nguyên” 8 điểm ở 4 phía xung quanh là các sao biên và sao góc, Vị trí ở gần vùng giữa bàn gọi là “cao”, vị trí gần biên và góc là “thấp”.

Đường biên tính là đường số 1(A), tiếp theo là đường số 2 (B), rồi số 3 (C), số 4 (D), từ đường thứ 5 vào trung tâm không cần phân nữa vì đều ở vị trí cao cả.

Quân cờ phân làm 2 màu đen và trắng , đen 181 quân, trắng 180 quân, công 2 bên được 361, đúng số điểm trên bàn.

Than phiền

4. Đánh bắt: Chúng ta đặt một quân khiến quân đối phưng chỉ còn 1 khí cuối cùng (trước đó đối phưng có ít nhất 2 khí) nước cờ đó gọi là “đánh bắt” hoặc “gọi bắt” (ta gọi tắt là “đánh”)

HÌnh dưới : các quân đen 1 đều gọi là đánh.

“Đánh” là tín hiệu cnh cáo, ý nghĩa là đối phưng chỉ có một khí cuối cùng. Bên bị dánh nên nghĩ đến nguy hiểm của chính mình.

5. Kéo dài: đặt một quân ngay cạnh quân mình sang ngang haylên xuống 1 đường gọi là kéo dài.

Hình dươí :Các quân đen 1 đều gọi là kéo dài.

HÌnh dươí : 2 quân đen bị trắng đánh, đã gặp nguy hiểm, nên có biện pháp gì ?


HÌnh dươí : đen 1 kéo dài, chỉ cần quân cứu viện này, đen đã thoát khỏi nguy hiểm.]


6. Ăn. Sau khi chúng ta đặt một quân, làm cho quân của đối phưng ở trạng thái không còn khí nào, ta được phép nhặt hết những quân ấy của đối phưng ra ngoài. Như thế gọi là “ăn”.
HÌnh dưới : Quân đen "đang cười" và xấu xí nhất trong bàn cờ gọi là “ăn”.

Than phiền

Đề bài luyện tập chương 1 :

HÌnh 14: Quân trắng nào đã bị ăn và phải nhặt ra khỏi bàn cờ?

HÌnh 15: 8 quân đen có tổng cộng bao nhiêu khí ?

Hình 16: Nếu đen đi trước thì nên đặt ở vị trí nào? Nếu trắng đi trước thì nên đi đâu?

HÌnh 17: Cho biết ý nghĩ của từng nước đi của 2 bên đã được đánh số từ 1--> 9, và quân thứ 10=1 ( tức đặt ở vị trí quân số 1 )

Ví dụ: Quân đen 1 có mục đích là cắt 3 quân trắng bên phải và 1 quân trắng bên trái, cho nên gọi là quân đen 1 cắt.

HÌnh 18: Đen đi trước nên đi đâu?

Than phiền

Bài 2: Bắt đôi, bắt tại cửa, bắt ôm.

Muốn ăn quân địch, cần nâng cao khả năng bắt quân, nắm được phư­ơng pháp bắt quân. Cách bắt quân có nhiều, có cách dễ, cách khó. Bài này xin giới thiệu 3 cách bắt quân đơn giản nhất.

1. Bắt đôi

Khi ta hạ một quân khiến 2 quân hay 2 đám quân tách rời của đối ph­ơng đồng thời bị "đánh" (còn 1 khí) quân vừa đặt đó gọi là n­ước "bắt đôi". Ta chắc chắn sẽ ăn đ­ợc 1 bên.

Hình 1: Các quân đen 1 là cách "bắt đôi"

Hình 2 : Den 1 bắt đôi, trắng 2 nối, đen 3 ăn 1 quân nếu trắng 2 ở vị trí đen 3 dài, đen vào vị trí trắng 2 hiện thời ăn 2 quân.

HÌnh 3: Đen làm sao ăn được quân trắng?

Hình 4 : Đen 1 đánh, trắng 2 dài, đen 3 bắt đôi thế nào cũng ăn được hai quân trắng.

.
HÌnh 5: Đen làm sao ăn đựợc quân trắng?

HÌnh 6: Đen 1 đánh trúng điểm yếu, trắng 2 nối, đen 3 bắt đôi, trắng 4 nối 5 quân về, đen 5 ăn gọn 2 quân trắng.

Than phiền

3. Bắt ôm (bắt bằng cách ôm lại)

Hình 1: Đen có thể bắt trắng không?

Trả lời: Đen đánh tại a, trắng không chạy thoát, bạn hình dung quân đen nếu đặt tại a giống như cánh tay ôm đối phương lại.

Hình 2: Thử so sánh xem hai hình: cờ đen bắt trắng đây, đâu là bắt ôm, đâu là bắt tại cửaRất đơn giản, bên phải là bắt ôm, bên trái là bắt tại cửa.

Hình 3: Suy nghĩ biện pháp để bắt 2 quân trắng "Tam giác" cứu hai quân đen?

TL: Đen a, trắng b, đen c lại là bắt ôm.