Một Vòng Italy
(dưới cái nhìn của một Việt kiều đến từ U’c...)
Lâm Hữu Xưa - VIC
Roma (Vaticano)
Ðối diện với Fountains là Rome''s Piazza Navona, một trung tâm thương mại, nhộn nhịp và sang trọng nhất của Rome Quý bà vào đấy nhất dịnh sẽ bị phỏng tay, nặng nhẹ còn tùy vào mức độ thành công của các đấng phu quân!.
Chúng tôi rời Fountains lúc gần 9 giờ đêm, đi bộ một đoạn ngắn thì đến nhà hàng có tên là Mangrovia, nhà hàng chuyên về đồ biển. Tiệm ăn này rất nổi tiếng về các loại cá và hải sản còn tươi Chúng tôi ăn các món, đã được bà hướng dẫn đặt trước với nhà hàng, nên đỡ cho mình khỏi mất thời giờ phân vân và chọn lựạ Ngồi vào bàn, uống một chút khai vị là có thức ăn ra ngaỵ Chúng tôi may mắn có được những món ăn đều khoái khẩu, và nhất là chương trình ca nhạc giúp vui rất là sống động. Có đến 4 ca, nhạc sĩ nếu tính theo sao thì toàn là 4, 5 sao; tạo được một không khí giải trí hấp dẫn từ đầu đến cuốị Ai cũng vui tặng ''tiền típ'' (mancia) một cách thoải mái và trên xe về khách sạn, đa số các ông đều ''half drunk'' (ubriaco) , ồn ào huyên náo giống như một công dân La Mã thứ thiệt của một thời Ðế Quốc xa xưa
Chúng tôi chấm dứt ngày đầu tiên ở Rome bằng một bữa ăn vui nhộn và một giấc ngủ ngon lành, lăn quay ra đi thẳng một lèo cho đến khi được điện thoại reo báo thức.
Hôm 18/9, ăn sáng tại khách sạn, được báo trước là rất bận rộn và sẽ rất mỏi mệt vì chương trình rất nhiều đề mục. Sáng sớm đi thăm Tòa Thánh và Viện Bảo Tàng Vatican, từ 8 giờ đến 12 giờ trưạ
Vatican city nằm trên ngọn đồi, thuộc hướng Tây - Bắc của Rome, bên Tây Ngạn của sông Tiber (Tevere). Thành phố Vatican được bao quanh bởi các tường đá thật cao, ngăn cách biệt lập hoàn toàn với Rome Vatican city chỉ rộng chừng 0.4km vuông (400 ngàn mét vuông), bên trong có nhiều sân lót đá rộng lớn, nhiều công viên và nhiều con đường thật yên tịnh. Nhà thờ St.Peter phải nói là vĩ đại nhất, với ngọn tháp mái vòm hình bán cầu, nhô cao đánh dấu vị trí nhà thờ, được nhìn thấy từ rất xa
Người ta hay gọi Vatican City, đó chỉ là cách bỏ chữ cho ngắn gọn theo thói quen; nhưng chính thức phải gọi là Nước Vatican City (The State of Vatican City). Bằng Hiệp Ước Lateran, được ký kết giữa chính phủ Ý và Ðức Giáo Hoàng Pius XI vào năm 1929. Nội dung chính phủ Ý nhìn nhận Vatican City trở thành một Quốc Gia Ðộc Lập, ngược lại Ðức Giáo Hoàng từ bỏ chủ quyền trên những phần đất ở miền Trung Ý, kể cả Rome; Thành phần đất này được gọi là Papal States, thuộc quyền kiểm soát của Ðức Giáo Hoàng từ năm 756 đến 1870, mới bị chính quyền Ý tranh giành.
Nước Vatican City được lãnh đạo bởi Ðức Giáo Hoàng, đứng đầu một chính phủ có đầy đủ chủ quyền của một nước độc lập. Ngoài phạm vi nội thành Vatican City, chính quyền Vatican City còn có thẩm quyền trên các cơ sở nằm bên ngoài như các nhà thờ: St.John Lateran, St.Paul, St.Mary Major ở Rome; Biệt Thự Hè của Ðức Giáo Hoàng và Ðài Thiên Văn ở Castel Gandolfọ
Chúng tôi đi vào Vatican City bằng Cửa Bắc, tường 7, 8 thước cao với nhiều tượng khắc chung quanh bờ thành, hai cánh cửa vào thật kiên cố, như những cửa thành trong các phim La Mã Chúng tôi được hướng dẫn bởi một cô hướng dẫn viên người Ý, có sắc diện giống như một cô Tây Ban Nha đẹp. Cô nói tiếng Anh dĩ nhiên lưu loát nhưng có pha thêm giọng Ý nên dễ làm cho mình cảm thấy mình là du khách hơn! Trong lúc đứng đợi giờ mở cửa, cô ta phát cho mỗi người một cái radio bỏ túi, có dây nối với một ear phone máng dính vào vành taị Vì bên trong, cô hướng dẫn chỉ diễn giải thật nhỏ qua máy phát âm, mọi người có thể nghe mà không làm ồn. Nhất là cùng một lúc đôi khi có nhóm khác lại cùng đến một chỗ cùng một khoảnh khắc với nhóm mình, nên mạnh ai cứ nói và mỗi nhóm chỉ nghe riêng tần số của người hướng dẫn mình thôị
Trong nội thành Vatican, gồm có nhiều tòa nhà nối liền với nhau, có cả ngàn phòng dùng vào nhiều việc khác nhaụ Nào các nhà thờ, các văn phòng của chính phủ, của ÐGH. Ðặc biệt Viện Bảo Tàng của Tòa Thánh, Văn Khố và Thư Viện là chiếm nhiều chỗ rộng lớn hơn cạ
Viện Bảo Tàng Vatican, chứa đựng nhiều sưu tầm vô giá, những tranh vẽ và cổ tượng như: Apollo Belvederẹ Apollo Belvedere là một tượng điêu khắc cổ xưa, nổi tiếng nhất của Hy Lạp, là vị thần Ánh Sáng. Tượng tạc một thanh niên được nhìn nhận như một người đẹp trai, tuyệt hảo nhất về tinh thần lẫn thể chất. Người Hy Lạp và người La Mã đều coi Apollo là một biểu tượng về mẫu người thanh niên lý tưởng, bao gồm cả đẹp trai, thành thật, thông minh, và cường tráng. Có người cho rằng các bà các cô khi thấy tượng Apollo; dù cho không mang giày cao gót, nhưng cũng thấy mình nghiêng ngả đến vài phân.
Tượng thứ hai mà du khách phải biết là tượng Laocoon, từ ẠD. 100 của Hy Lạp. Theo cổ tích Hy Lạp là khi mà người Trojan đang bị Hy Lạp bao vâỵ Người Hy Lạp giả bộ không tiếp tục bao vây nữa, bằng cách để nhiều ngựa gỗ làm quà trước cửa thành. Tu sĩ Laocoon cảnh cáo người Trojan bằng câu: "Tôi sợ người Hy Lạp, ngay cả khi biếu quà" (I fear the Greeks, even when bringing gifts). Ông tu sĩ khuyên không nên lấy ngựa gỗ vào thành, nhưng người giữ thành không nghe; nên thành Troy bị thất thủ, vì bên trong các ngựa gỗ là binh lính Hy Lạp. Sau này ông tu sĩ và hai đứa con trai bị rắn biển giết chết. Theo dân Hy Lạp thì ông tu sĩ và hai con bị rắn giết là sự trừng phạt của thần thánh, vì đã chống lại Hy Lạp. Tượng Laocoon điêu khắc 3 cha con vị tu sĩ Trojan đang lúc bị rắn biển tấn công.
Chúng tôi phải mất hơn 2 giờ mới ra khỏi Viện Bảo Tàng Vatican, có rất nhiều tranh vẽ ghi lại những điển tích về các biến cố của các tôn giáo, kể cả tín ngưỡng ngoài Công giáo, có cả các tranh ảnh về Ai Cập và các xứ khác. Quan trọng và được nghe thấy nhiều hơn cả là về danh họa kiêm điêu khắc gia Michelangelọ Ông ta là người được một Ðức Giáo Hoàng trước kia mời vẽ những tranh ảnh trang trí trên trần nhà thờ Sistine, nay là Viện Bảo Tàng. Theo tài liệu kể lại, ông ta phải nằm và ngước cổ lên vẽ ngược trên trần, ngày này qua ngày khác đến cả chục năm mới xong. Sau này ông ta mắc chứng bệnh ngưỡng cổ lên trời, không sao chữa khỏị
Michelangelo, một danh họa kiêm điêu khắc gia nổi tiếng của Ý vào cuối thế kỷ 15 và đầu thế kỷ 16. Sở thích của ông ta là tạc các tượng người trên đá cẩm thạch. Giàu sức sáng tạo, làm ông trở thành người nổi danh nhất ở thế hệ của ông. Ông còn là một nhà kiến trúc và một nhà thơ còn lưu lại nhiều sáng tác vô giạ Như tượng David là một trong nhiều danh tác bất hủ của Michelanglọ Bức tượng mà gần đây các bà chê, cái ấy hơi nhỏ, không cân xứng với một thân thể đường bệ của một lực sĩ đầy sức tráng kiện! Michelangelo made big mistake! One said.
Chúng tôi đi đến trước phòng của Ðức Giáo Hoàng, ngày thường chỉ cần gõ cửa là có người ra hỏi: "Ông, Bà là aỉ Có được hẹn gặp ÐGH không?..." Rất tiếc hôm ấy ÐGH đang đi nghỉ ngơi ở Biệt Thự Hè, nên không thấy cảnh tượng những nhân vật tên tuổi chờ đợi được Ngài tiếp kiến; dù chỉ vài ba phút nhưng được ảnh hưởng giáo quyền không nhỏ và một cơ hội hiếm có trong đờị
Chúng tôi ra khỏi nhà thờ St.Peter lúc hơn 12 giờ trưa, phía trước là một sân lót đá thật rộng, bao quanh bởi các hành lang vòng cung, có nhiều cột đá xếp thành hai hàng dọc theọ Từ một trung tâm điểm ở giữa sân có ghi dấu, nếu đứng ngay vị trí này, chỉ thấy hàng cột phía trước, còn hàng cột phía sau thì hoàn toàn ẩn vào các cây cột trước. Một tính toán của kiến trúc sư thật là chính xác và ngoạn mục. Ðây là nơi các tín đồ tập họp để nghe những lời huấn giáo của Ðức Giáo Hoàng trong các ngày lễ long trọng. Ngài hay xuất hiện trên tiền sảnh của St.Peter. Có đến tận nơi mới thấy được các dấu tích của đạo Công Giáo và mới cảm nhận được giáo quyền, sẽ còn ảnh hưởng khắp nơi trên địa cầụ Có một đặc điểm khác là các lính canh của Vatican mặc đồng phục với hai màu đen, đỏ không mang súng, chỉ cầm một cây kích đứng im trước chòi canh. Ðược biết các lính kỵ binh của Vatican là những vệ binh của Thụy Sị Vì lính Thụy Sĩ được huấn luyện rất tinh nhuệ và là một quân nhân chuyên nghiệp, nhất là thấm nhuần tinh thần trung lập, rất phù hợp đường lối của Vatican.
Roma (Colosseo)
Chúng tôi giã từ Vatican bằng cổng thành phía Ðông. Trên đường đi đến đấu trường La Mã (colosseum), chúng tôi được cho biết thêm một vài chi tiết ngắn gọn tổng quát về Ðế quốc La Mã Bắt đầu bằng chiến tranh kéo dài từ chừng 700 B.C, La Mã đã đánh chiếm từng phần các lân bang, cho đến năm 27 B.C. trở thành một đế quốc và Augustus là Hoàng đế đầu tiên. Ðến thời Trajan (98-117) thì đế quốc La Mã bành trướng rộng lớn nhất, chiếm một diện tích hơn 6 triệu cây số vuông. Bao gồm các nước quanh Ðịa Trung Hải, 1/4 đất đai Âu Châu, hầu hết Trung Ðông và một phần Bắc Phị Kéo dài hơn 1300 năm trước và sau Thiên Chúa, đế quốc La Mã suy tàn, đến nay đã hơn 1500 năm; nhưng vẫn còn ảnh hưởng sâu đậm đến đời sống nhân loại nói chung. Ðế quốc La Mã đã dùng bạo lực, đọa đày và nghiền nát biết bao sinh linh; nhưng cũng lưu lại nhiều nguyên tắc căn bản làm mẫu mực cho văn minh con ngườị Nổi bật hơn cả là trong các địa hạt như kiến trúc tuy rập khuôn theo mẫu mực căn bản của Hy Lạp, nhưng xây cất đồ sộ hơn và phát minh thêm cách xây các vòng cửa hình bán nguyệt (arche), các mái vòm (vaults and domes) và mới mẻ hơn cả là dùng bê tông (concrete) một vật liệu cứng, chắc. Từ đó công việc xây cất đã bước vào một ngã rẽ, mở đầu cho việc kiến tạo các cao ốc nguy nga, các tòa nhà chọc trờị Về luật pháp là một đóng góp lớn lao hơn cả vào nền văn minh của con người, tạo ra những mẫu mực nền móng cho ngành dân luật, trước tiên là các nước Âu châu và Châu Mỹ La Tinh, rồi lần hồi lan rộng sang các đại lục khác. Về hội họa, điêu khắc và khoa học cũng đều dựa vào các kiến thức của Hy Lạp. Riêng về quân sự thì đế quốc La Mã đã khởi xướng nghĩa vụ quân dịch trong thời chiến, dưới thời Caesar. Áp dụng cách thức huấn luyện, huấn nhục và kỷ luật sắt, để đào tạo một đội binh biệt động và hùng mạnh nhất. Quân sự thời nay cũng vẫn còn áp dụng các nguyên tắc nề nếp nguyên thủy của La Mã, các thủ đô của các nước chư hầu được xem như là những thành phố thuần túy về thương mại, trong khi đó Athens lại được coi là Trung Tâm Giáo Dục của đế quốc La Mã Nơi đào tạo các học giả, nơi triển khai chất xám mạnh mẽ nhất của nhân loại, dưới thời đế quốc La Mã
Bà hướng dẫn đoàn chúng tôi, cũng không quên nói với thêm một chút về Caesar là tướng lãnh của Nero (55B.C.) là người cầm quân sang chiếm Anh Quốc. Và Cleopatra là nữ hoàng của Ai Cập đã dùng trí thông minh và sắc đẹp lưng trời của mình để làm mê hoặc cả hai thống lãnh binh Caesar và Antonỵ Nhưng nàng đã tự sát năm 30 B.C. sau khi thất bại, không nao núng, không khuynh loát được tướng Augustus.
Chúng tôi tới Colosseum, dĩ nhiên bây giờ chỉ còn một phần tường thành vĩ đại bao quanh, là dấu tích của một thời vua, quan, giới thượng lưu tụ họp nơi đây để giải trí bằng cảm giác cực mạnh theo cách La Mã thời xưa Nơi đây họ cho các Vac đấu một mất, một còn với nhau; hay họ thả các sư tử nhốt sẵn dưới hầm, các nô lệ kéo các chuồng sắt lên, thả các sư tử ra tấn công các đấu sị Giải trí kiểu này được kể là chuyện bình thường và tạo được hào hứng cho người xem. Từ bên ngoài nhìn vào tôi cảm thấy xương sống mình lành lạnh, như cảnh tượng trong phim Gladiators đang diễn ra trước mắt mọi ngườị Ðối diện với Colesseum, bằng con đường thoai thoải đi lên chừng 200m là cổng Constantine được xây vào khoảng ẠD. 315, vẫn còn đứng đấy như nguyên vẹn, kế bên là khu tập trung các cơ quan chính phủ, được gọi là The Roman Forum, đã bị tàn phá sau khi đế quốc La Mã sụp đổ và qua thời gian, tuy chỉ còn một ít dấu tích như cổng Septimus Severus vẫn còn hiên ngang cùng năm tháng; Ngoài ra chỉ còn gạch đá đổ nát, hoang tàn. Nhưng qua các ấn tích ấy, chúng ta vẫn còn hình dung được sự khổng lồ về mọi mặt của đế quốc La Mã
Rời khu trung tâm cổ thành La Mã, trên đường trở lại xe bus; tôi ghé vào một bar bán thức ăn và nước uống. Khi tôi hỏi mua một Sandwich, thì anh bán hàng hỏi tôi - Ðứng hay ngồỉ khiến tôi bỡ ngỡ mấy giâỵ Vì không thấy có sự liên quan nào giữa sandwich và đứng hay ngồị Dòm quanh tôi thấy chỉ có ít chỗ ngồi, nên nói đại - "Standing is OK"! Không ngờ, nhờ vậy mà miếng sandwich của tôi rẻ được vài đồng Úc kim; vì nếu tôi ngồi ăn thì giá sẽ mắc hơn nhiều!
Khi xe lăn bánh thì trời đã xế chiều, nắng vẫn còn hậm hực, nhiệt độ không thua gì Melbourne trong những ngày 50 độ Xuân/Hẹ Chúng tôi đi về phía Nam, ra ngoại ô để đến xem Catacombs. Trên đường, chúng tôi đi ngang qua một địa điểm còn nhiều dấu tích của những tòa nhà rộng lớn! Chúng tôi được cho biết đây là "nhà tắm tập thể: Bath of Caracalla" vì thời đó chỉ có nhà giàu hay quan quyền mới có nhà tắm riêng trong nhà, ngoài ra thì ai cũng dùng nhà tắm công cộng. Chung quanh cổ thành có nhiều nhà tắm vĩ đại, cùng một lúc có thể đủ chỗ cho 3 ngàn ngườị Caracalla là một trong cùng cỡ ấy được xây từ năm ẠD.200.
Caracombs of San Sebastiano là một hệ thống địa đạo và những phòng nhỏ, dùng làm nghĩa địa và nhà nguyện của người Công GiÁo Khởi đào từ trong khoảng 200 ẠD. đến 300; đầu tiên đào cạn rồi khoét hai bên thành làm các học chôn bằng gạch hay các phiến đạ Sau này khi cần thêm chỗ, kạ đào sâu hơn, cứ thế đào mà sâu hơn nữa, hơn nữạ Chúng tôi xuống sâu đến thước, có thể còn sâu hơn. Nhưng các người khảo cộ đã ngừng lại vì sợ sụp. Một hệ thống lên xuống nhiều tầng, ngoằn ngoèo; quẹo trái, quẹo phải; gặp nhau ở nhiều ngã ba, ngã tự Nếu không có người hướng dẫn, chắc chắn sẽ có khối người đi lạc và chung quanh vẫn còn để lại nhiều đầu lâu, xương xẩu tay, chân trắng hếụ biết đâu chẳng có người đứng tim không chừng. San Sebastiano rộng tới 240 hectares, chôn cất chừng 1/2 triệu thi thể, nằm sâu bên dưới một cánh đồng, không có gì khác la Theo luật của La Mã thì các nghĩa trang là những vùng đất thiêng liêng, không được xúc phạm. Nên khi Thiên Chúa giáo bị bài trừ dưới thời Nero (khoảng năm 50, 60 B.C.) người Công Giáo bí mật lẩn trốn trong các nghĩa trang này, có nhiều chứng tích cho thấy có dấu vết người sinh sống trong các đường hầm. Chung quanh Rome có đến 64 nghĩa trang tương tự nhưng chỉ khai quật có 2 nơi, tiêu biểu cho du khách viếng thăm.
Ðến chừng năm 300 ẠD. công giáo được hoàng đế La Mã Constantine cho sinh hoạt tự do Cho đến năm 400(?), mới được công nhận là Quốc GiÁo Trước kia thì La Mã có nhiều tín ngưỡng khác nhau, hầu hết chỉ thờ cúng các thần linh.
Chấm dứt ngày thứ nhì rất bận rộn ở Rome, bằng một bữa ăn tối với các món ăn thuần túy của Ý, chúng tôi được nghe toàn các giọng "Tenor" thuộc các ca sĩ chuyên nghiệp, có cả một cô Ý từ Mỹ sang trình diễn nữạ Nếu chúng tôi tiếp tục xuôi nam, cách Rome chừng hơn 200 km, sẽ tới Napolị Xa hơn một chút nữa là Pompei; một cổ thành đã bị chôn vùi nhiều thế kỷ mới được phát hiện trong thời cận đại, mà ai cũng đã nghe quạ
Firenze (Florence)
Sáng mai 19.9, chúng tôi sẽ từ giã Rome và đi ngược trở lại hướng Bắc, sẽ có vài giờ chu du và nghỉ đêm ở Florence, nơi được xem là phát sinh ra phong trào phục hưng (Renaissance); có nhiều danh họa, điêu khắc gia, nhà văn tên tuổi đã sinh trưởng tại nơi đây và yêu thương, sống chết với thành phố văn nghệ nàỵ
Florence là một địa danh rất đặc biệt của Ý và Âu châu, nó chính là cái nôi của phong trào phục hưng vào thế kỷ 14, 15. Vì tính cách vô cùng quan trọng của phong trào nên mạn phép cho tôi được ghi lại một vài nét sơ lược, để chúng ta có thêm vài dữ kiện lịch sử về thành phố địa linh nhân kiệt, mà chúng tôi đang có cơ may một lần qua đâỵ
Trước hết để làm đầu cầu, tôi xin sơ lược qua một chút về thời kỳ Trung Cổ (Miđle Ages), thời kỳ này tiếp nối theo sau khi đế quốc La Mã suy yếu và sụp độ Thời Trung Cổ kéo dài độ từ 400 ẠD. cho đến 1500. Thời gian đó Âu Châu bị xâm chiếm bởi những bộ lạc người Ðức (Germanic Bribes). Ðời sống của các bộ lạc này rất hoang dã (barbarian), lần hồi làm biến mất những văn minh của thời đế quốc La Mã không còn thương mại, không xài tiền, không xài luật pháp thành văn, gần như hoàn toàn bỏ quên những cổ văn, kiến trúc, sơn họa, điêu khắc. Ðời sống dân chúng Âu châu đi ngược trở lại thời lạc hậu, sơ khaị
Phong trào phục hưng, bắt đầu khoảng năm 1300, và kéo dài chừng 300 năm. Nó lan tràn khắp Âu Châu vào những năm 1400 và 1500. Phong trào như một trận cuồng phong, quét sạch và cuốn trôi những cổ tục, những nề nếp cũ, đã tồn tại hàng ngàn năm trước ở Âu châụ Những cải cách của phong trào phục hưng vẫn còn đang ảnh hưởng rất nhiều vào đời sống nhân loại mãi cho đến hiện tại và có lẽ còn xa hơn nữạ
Dười thời Trung cổ, Âu Châu được chia thành nhiều nước phong kiến, làm chủ bởi giới thượng lưu giàu cọ Dân chúng chỉ là nông nô, phục vụ trong cái đồn điền, các nông trại; Cho nên Công giáo là một thế lực mạnh mẽ hơn cả Âu châụ Khi phong trào phục hưng nảy sanh và phát triển, các vua chúa thay thế các giới giàu có, chiếm hữu đất đai và tạo thành các chính quyền. Thương mại bắt đầu bành trướng, nông dân rời nông trại và tụ hợp thành các thị tự PTPH đã làm giảm dần quyền lực của Công giÁo Nhìn lại, người ta nhận thấy trong hai lãnh vực Học Vấn và nghệ thuật, là hai môi trường mà phong trào đã làm biến hóa và gặt hái nhiều thành tựu nhanh chóng nhất. PTPH đã chủ trương đả phá tất cả khuôn khổ trong thời trung cổ, kể cả cổ tục của Hy Lạp và La Mã Các học giả của PTPH đã tập trung vào mục tiêu đi tìm, chuyển dịch để làm sống lại những văn phẩm cổ tự nguyên thủy, mà họ nghĩ đã bị thất lạc ở thời trung cộ Họ đã sáng tạo ra những phương pháp và hình thức mới mẻ, nhằm tạo dựng một kỷ nguyên mới lạ, tách rời với thời Trung Cộ Họ tin rằng họ đang tiếp tục làm sống lại những tinh hoa nguyên trạng nên mới gọi là phong trào phục hưng. Các sử gia của thế kỷ 19, nghiên cứu và tin tưởng rằng: học thuật đã chết trong thời kỳ trung cổ và đã được tái sinh vào những năm 1300-1400.
Như trên đã nhắc qua, Florence là nơi sinh của PTPH vì các lão tiền bối đều sinh trưởng và khởi động phong trào tại chốn này; Các Danh Họa và Ðiêu Khắc gia như Leonardo da Vince, Giotto, Michelangelọ, những văn hào như Giovanni Boccaccio, Dantẹ; như kiến trúc sư Filippo Brunnelleschi, như nhà thiên văn Galileo, tất cả đã góp phần đổi thay nội dung con người nhìn từ 3 phía thấy khác nhau, sống động như người thật đứng đó, ngồi đọ Không như những bức họa theo lối cũ, chỉ thấy có một mặt cứng nhắc. Từ đó, sau này mới bước xa hơn bằng tranh lập thể của Picassọ
Sau khi vượt qua 260km đường dài từ Rome trở lại Florence, chúng tôi tới nơi lúc gần trưạ Chúng tôi ăn trưa vội vã, khi xe vừa dừng lại bên ngoài thành phố, sau đó chúng tôi đi đến công trường David, nằm trên một gò đất công viên, từ đó mình có thể nhìn thấy khung cảnh toàn thể thành phố Florencẹ Chúng tôi tới đây với lý do chính là để ngắm tượng David, đứng cao giữa công trường. Ðây chỉ là một trong hai copy, tượng gốc bằng marble, tạc bởi Michelangelo vào năm 1504. Tượng David nhằm mô tả vua David là ông vua Do Thái (1000 B.C.?). Theo Cựu Ước vua David là một ông vua lý tưởng có nhiều nhân tính hơn các vị vua khác. Ông vua này đã đem đến cho Do Thái một thời hoàng kim, với cả hòa bình, công lý và tiến bô Trước khi trở thành vua, David là một chiến binh mạnh mẽ, tinh khôn và gan da Nổi tiếng lưu manh qua thành tích, với một cái ná và năm viên đá mà bắn hạ được địch thủ khổng lồ Goliath. Trở thành một anh hùng nổi tiếng của Do Tháị Ngoài ra David cũng có cả biệt tài về âm nhạc và thơ văn. Tượng David của Michelangelo là một hình ảnh một nam phái vẹn toàn và lý tưởng. Mãi cho tới thế hệ đầu thế kỷ 21 mới có một chút nhỏ nhẹ than phiền về sự không cân xứng, như đã nêu ra ở đoạn trước. Mặc dù có chút không vui nhưng dân Florence đã và vẫn chọn David là biểu tượng riêng của thành phố được tôn danh tiêu biểu cho nghệ thuật.
Tại Công Trường David, lần đầu tiên đoàn du lịch của chúng tôi chụp một bức hình chung làm kỷ niệm. Bức hình được phóng đại và sáng hôm sau trên đường đi Venice, mỗi người có một tấm mang vệ Nhóm chúng tôi có cả thảy 49 du khách, nếu kể ông tài xế và bà hướng dẫn vào là 51. Các du khách gồm có một số đông thuộc quốc tịch Hoa Kỳ kế đó là quốc tịch Nam Phi; Tân Tây Lan; Úc châu, Gia Nã Ðại, Mã Lai và Singaporẹ Chừng 3/4 ở lứa tuổi trung bình 45-50. Chỉ chừng 1/4 là dưới 45 và trên 50. Chúng tôi khởi đầu bằng xa lạ, nhưng quen dần, thân dần, cũng có người trở nên gần gũi khi chuyến đi gần vào những ngày cuốị Nói chung không ngờ chúng tôi có được một nhóm người, nhiều khác biệt, từ muôn phương; đột nhiên không hẹn mà gặp và chung đụng hơn 10 ngày, thật khó quên với nhiều kỷ niệm rải rác chỗ nọ, chỗ kiạ
Từ công trường David, chúng tôi vào thăm viện Bảo Tàng nghệ thuật Dell''Academia, gồm các tượng từ thời trung cổ, thời phục hưng và các họa phẩm danh tiếng, nằm ngay bên cạnh nhà thờ San Marcọ Tượng gốc David được lưu giữ trong Viện bảo tàng nàỵ Sang qua công trường Piazza della Signoria (chữ Piazza có nghĩa như chữ Square, không phải là pizza), một công trường rộng lớn, nằm ngay trung tâm thành phộ Chỗ mà dân chúng hay tụ họp và là nơi mà lôi cuốn du khách, bên bờ hữu ngạn sông Armọ Có rất nhiều tượng điêu khắc ở ngay công trường và rải rác chung quanh, coi như khu tàng trữ nghệ thuật của Florencẹ Nhiều nhà thờ cổ kính cũng cùng phía hữu ngạn; nhà thờ chính của Florence, có tên là The Duomo ở công trường Del Duomo, xây hình bát giác với những cửa bằng đồng, được trang trí rất đẹp bởi Lorenzo Ghiberti và Andrea Pisanọ Ðặc biệt trong nhà thờ Sata Croce có nhiều phần mộ của Machiavellli (một nhà phân tách chính trị); Michelangelo, Galileo (nhà thiên văn và vật lý, thế kỷ 16), và nhiều người nổi danh của Florencẹ
Chúng tôi được hướng dẫn, hết chỗ này sang chỗ khác, toàn là những công trình nghệ thuật và là nơi phát sinh nhiều nhân tài Nhất là Florence đã dấy lên một phong trào, gọi là phục hưng đã đưa nhân loại đi vào những con đường sáng tạo, làm cho các thế hệ sau hưng phú hơn lên.
Florence còn là một cựu thủ đô của Ý từ 1865 đến 1870. Chỉ trong vòng 5 năm, mà Florence đã thay đổi vượt bực, để tương xứng với một thủ độ Như các đại lộ trồng cây thêm bóng mát, xây cất nhiều công trường bên ngoài khu phố cộ
Chúng tôi đi vào phía Tây, phần lớn những cửa hàng sang trọng đều tập trung trên một con đường nổi tiếng là đường Tornabounị Có nhiều cửa hiệu chuyên bán đồ da, một đặc sản lừng danh của Florencẹ Chúng tôi được hướng dẫn vào một hiệu sản xuất đồ da, họ trình bày khái quát về kỹ xảo cắt may quần áo da, giày da, giày dạ Có nhiều du khách khi ra khỏi tiệm, bằng lòng ra mặt, về giá cả lẫn đường nét tinh xảo, chu đáo của món hàng.
Chiều xuống, kẻ sớm người trễ, chúng tôi khó khăn lắm mới đếm đủ mọi người Chúng tôi nghỉ tại khách sạn Delta, khu Calenzano - làm vệ sinh cá nhân, nghỉ ngơi vài mươi phút; xuống ăn tối ngay trong khách sạn. Những bữa ăn chung càng về sau càng kéo dài lâu hơn, vì chúng tôi quen nhau khá nhiềụ Cho nên các câu chuyện cứ như dài thêm, dài thêm... buổi ăn ấy tôi nán lại khá khuya, vì đề tài cứ tiếp nối về Nelson Mandela, Rubin Island, Soweto, Johannesburg; với những người bạn Nam Phi cởi mở và hiểu biết của chúng tôi
(Verona )
Sáng ngày 20/9, chúng tôi rời Florence lúc 7giợ Chúng tôi di chuyển theo hướng Bắc, nhưng sẽ từ từ lệch qua hướng đông một chút để đến Venicẹ Venice cách Florence chừng 300km đường bô Chúng tôi ngồi xe độ 2 tiếng thì dừng lại ở một thành phố tên là Veronạ Ðây là một đia danh nổi tiếng của Ỵ Chung quanh Verona còn rất nhiều dấu tích cổ thành của thời Ðế quốc La Mã, kể cả một sân khấu có những bậc thềm đá giống như các đấu trường, được xây cất vào thời Hoàng đế Diocletian (khoảng năm 300), nay vẫn là một thắng tích ngạo nghễ qua thời gian.
Verona, ngoài khung cảnh một thành phố nên thơ bên bờ sông Adige - chính nó còn là nơi xuất phát mối tình sử Romeo và Juliet. Shakespeare, một nhà viết kịch người Anh, trưởng thành ở Stratford vào thời cuối thể kỷ 16 và đầu thế kỷ 17. Ông đã để lại cho đời những kiịch tác bất hủ như: King Lear, Hamlet, Twelfth Night, The Winter''s Tale, As You like it... Gần như tất cả những kịch phẩm của Shakespeare đều dựa vào những câu chuyện thực, rồi ông ta kết cấu thành những kịch bản. Câu chuyện tình giữa hai gia đình thù nghịch của Romeo và Juliet xảy ra tại Verona, ngôi nhà hai tầng mà có thời Juliet sống ở đó vẫn còn được bảo tồn. Bây giờ thì chung vách với bên cạnh, như những căn phố chơ Nhà ở một con đường ngắn, hình như ngõ cụt thì phảỉ! Du khách được cho biết cái balcony ấy, ngày xưa lâu lắm (trước 1590) Juliet hay xuất hiện trên đấy và anh chàng Romeo đứng trước nhà ngắm nhìn bàn tay nàng tựa trên lan can, mà ao ước mình được làm đôi bao tay mượt mà!!!
Chúng tôi tới căn nhà Juliet, tự mình nhìn ngắm những vết tích tình sử ngàn năm, nghe như lòng mình cũng xuyến xao rừng lá thấp. Trước nhà có ngôi tựơng đồng Juliet, với tầm cỡ một cô gái còn xanh tươi, tượng đứng trên một bệ đá cao chừng 6, 7 tấc, rộng hơn hai bàn chân ra một chút thôị Cho nên các du khách muốn chụp hình tiếp cận với Juliet, phải trèo lên chen chân với Juliet, tay trái phải ôm choàng Juliet cho khỏi ngã, và tay còn lại thì ai cũng đặt trên ''ngọn đồí bên phải, khiến cho ngọn đồi bên này mòn nhẵn, bóng loáng'' còn đồi bên kia thì đóng ten màu rêu hoang vắng! Tôi cũng chụp chung hình với Juliet, nhưng ngần ngại không dám quờ quạng vì chưa biết làm sao xin phép?! Nhưng mọi người la ó quá "Come on Lam"!... cuối cùng tôi cũng làm như bao nhiêu người qua đây, xin một lần có dấu tay làm kỷ niệm. Riêng tôi hôm ấy chỉ chạm nhẹ, chắc Juliet cũng đã âm thầm mỉm cười, chỉ có một lần thôị Ðàn ông gì sao mà nhát thế!
(Venezia - Venice)
Chúng tôi đến Venice lúc vừa xế trưạ Venice là một thành phố tên tuổi của thế giới và cũng là một thành phố không thông thường như những thành phố khác. Người ta hay gọi Venice là thành phố nổị Vì Venice nằm trên chừng 100 đảo nhỏ, cách xa nội địa chừng 4 km, thuộc miền cực Bắc của bờ biển Adriatic, với những con kinh (canals) thay cho các đường phộ Tới Venice, sẽ di chuyển bằng tàu, bằng thuyền thay cho xe cô Venice dĩ nhiên là một thành phố hấp dẫn nhiều du khách nhất, và cũng là một hải cảng lớn nhất của Venice có cả thảy hơn 150 canals chằng chịt dọc ngang. Những chiếc thuyền thường sơn màu đen, đáy bằng phẳng, được gọi là GONDOLAS, trước kia là phương tiện vận chuyển chính, ngày nay người ta đã tận dụng các thuyền máy, các gondolas chỉ còn để phục vụ du khách trong tinh thần đi ngược quá khứ cho vui! Nói đến Venice là phải nhắc đến cầu, có hơn 400 cầu nối liền các CALLI, là những đường đi bộ nhỏ hẹp chen giữa hai dãy phố, băng qua các canals. Grand Canals, là con kinh chính, xuyên qua trung tâm Venice, dọc hai bên grand canal có nhiều lâu đài bằng đá màu và đá cẩm thạch, xây cất từ năm 1100. Con đường thương xá nhộn nhịp của Venice có tên là Merceria bắt đầu từ cầu Rialto đến Công Trường Saint Mark.
Khi xe vừa đến nơi, chúng tôi hối hả xuống một tàu đã được thông báo chờ sẵn. Tàu đưa chúng tôi sang LAGUNA, một đảo biệt lập. Trên đường ra Laguna, tàu chạy dọc theo những hàng cột, như những trụ điện, cắm dọc, cắm ngang với những hàng số thay cho tên, làm phân biệt được đường nọ, đường kia như trên đất liền. Vì gặp lúc nước dâng cao và khi tối trời chỉ nhờ các trụ đường này mới biết mình đang di chuyển hướng nào! Ðể đến đâủ
Chúng tôi ăn trưa tại một nhà hàng nổi tiếng trên Lagunạ Sau đó có một đôi giờ dạo phộ Nơi đây tôi được ghi nhớ hai nhân vật danh tiếng sanh trưởng tại Venice: một là CASANOVA, chúng tôi đi ngang ngôi nhà của Casanova, còn được giữ gìn cẩn thận. Chắc không ít người còn nhớ cuốn phim kể lại cuộc đời Casanovạ Ðây là một người thật có tên là Casanova Giovanni Jacopo (1725-1798) Ông ta được công chúng nhìn nhận như một người đàn ông có những đường tình luyến ái nồng nàn nhất thiên hạ (greatest of romantic lovers). Từ thiếu thời, ông làm nhiều việc, nhiều nghề khác nhau; từ đi lính cho tới đàn vĩ cầm cho một dàn nhạc hợp tấụ Nhưng ông cứ phải thay đổi việc hoài, vì chuyện lăng nhăng tình áị
Người ngoại hạng thứ hai của Venice, MARCO POLO (1254-1324) là một doanh thương nổi tiếng về chuyện ông là người Tây phương du hành qua Trung Á và Trung Hoa, thời đó được gọi là Cathaỵ
Lúc 17 tuổi, Marco Polo đã theo cha và một người chú, đi tàu buồm đến vịnh Trung Ðông, từ đó cỡi lạc đà băng qua sa mạc và núi đá hiểm trở để đến Mông Cộ Từ Venice phải mất hơn 3 năm mới tới Trung Hoạ Ông được Thành Cát Tư Hãn (Kublai Khan) tiếp đón nồng hậu và tin dùng dựa vào khả năng và kiến thức phương Tâỵ Marco Polo nói đựơc 4 ngôn ngữ, nên được Thành Cát Tư Hãn bổ nhậm như một quan lại đặc biệt, cho du hành nhiều nơi trên đất Trung Hoa và đã chính thức cai quản Yang Chou (Giang Châủ) trong 3 năm...
Khi Thành Cát Tư Hãn vào thời già yếu, Marco Polo sợ lúc TCTH qua đời sẽ có loạn lạc và những người thù nghịch với TCTH sẽ nắm quyền và Marco Polo sẽ khó an toàn, nên muốn hồi hương trước khi quá trệ Nhân cơ hội hướng dẫn đoàn tàu đưa cô dâu mà TCTH đã chọn cho một người cháu đang thống lãnh vương quốc Persia (Trung Ðông). Sau đám cưới, Marco Polo đi đường bộ qua Thổ Nhĩ Kỳ và xuống tàu trở lại Venice, chấm dứt 24 năm dài xa xự
Khi về Venice, Marco Polo đã viết lại tất cả những gì nghe thấy tại những đất địa xa xôi bên viễn Ạ Những du ký của Marco Polo, đựơc giao cho một nhà văn tên Rustichello chuyển qua Cổ ngữ Pháp, ngôn ngữ chính của Ý vào thời đọ Sách có tên Description of The World, sách nói về những tiến hoá dưới đế chế TCTH. Ông mô tả cách vận chuyển thư tín, từ trạm này nối liền trạm khác, bằng các kỵ mã được tổ chức và huấn luyện rất chu đáo, coi như tiên phong cho ngành bưu điện của thế giớị Ông cũng phổ ghi những sự kiện mới lạ mà Âu Châu chưa có, như Trung Hoa đã tạo nhiệt năng bằng than đá, xài tiền giấy, và in sách vợ
Lúc ấy, Âu Châu chưa có in ấn, nên các học giả chỉ sao lại sách của Marco Polo bằng cách chép taỵ Chính sách của Marco Polo đã mở ra một khung trời thích thú, xa lạ làm ảnh hưởng và thôi thúc những khám phá và mạo hiểm khắp nơị Nhất là Christopher Columbus, cũng một người Ý, ảnh hưởng nặng nề bởi Marco Polo và đã khám phá ra Châu Mỹ La Tinh.
Rời Laguna lúc hơn 3 giờ chiềụ Chúng tôi trở lại công trường Saint Mark, đây là khu trung tâm thành phố Venicẹ Chúng tôi dạo phố cho đến gần 6 giờ, bắt đầu di chuyển đến bến đậu của các thuyền Gondolas, gần Grand Canal. Từng nhóm cứ 6 du khách xuống một gondola với một người chèo thuyền. Ðặc biệt thuyền của tôi chỉ có 4; có thêm một anh ca sĩ giọng Tenor và một anh chàng guitar; Anh ta hát vang dội dư sức cho cả đoàn thuyền cùng thưởng thức. Thuyền chúng tôi len lỏi theo các canals, đến đoạn nào khách trên bộ ai cũng dừng lại đứng nghe văn nghệ của nhóm chúng tôị Chúng tôi có một buổi chiều hoàn toàn âm hưởng với Venicẹ
Từ Saint Mark, chúng tôi đi tàu vô đất liền và đến khách sạn Palladio, lúc gần 9 giờ đêm. Sau đó chúng tôi cấp tốc xuống ăn tối và tôi đã qua đêm thẳng một mạch cho tới khi nghe báo thức.
Ngày 21/9, khi ngồi trên xe chúng tôi mới có cơ hội dòm kỹ một chút, mới biết khách sạn này mới khai trương chẳng bao lâu, nên hèn chi cái gì cũng tiện nghi và mới toanh! Chúng tôi rời Venice và coi như sẽ từ giã Ý để sang qua Áo.
(Hê’t ở Y’).
Gửi lúc 02:26, 10/04/04