Than phiền

Cuối thế kỷ XVIII có một sự kiện lịch sử mang tính trọng đại đối với toàn châu Âu, đó là cuộc cách mạng tư sản Pháp năm 1789 với tư tưởng chính là đấu tranh cho Tự do - Bình đẳng - Bác ái. Tuy bị đàn áp, nhưng cuộc cách mạng đã gây ảnh hưởng mạnh mẽ và rộng khắp châu Âu, thức tỉnh trong lòng nhân dân các dân tộc lòng yêu tự do dân chủ, thúc đẩy họ vùng lên giải phóng đất nước khỏi sự áp bức bất công của chế độ phong kiến. Các phong trào đấu tranh diễn ra ở nhiều nước châu Âu như Ba Lan, Ý, Hunggari... và đạt tới cao trào vào năm 1848.

Trong bối cảnh chung như vậy của châu Âu, nước Áo và nước Đức bấy giờ cũng không nằm ngoài tầm ảnh hưởng của cách mạng tư sản. Nước Đức thời đó bị chia nhỏ thành 360 quốc gia và vương quốc, tình hình xã hội còn lạc hậu, trì trệ bởi sự suy yếu của giai cấp tư bản và giai cấp công nhân công nghiệp còn non yếu. Tiếng vang của cách mạng tư sản Pháp đã rọi sáng ý thức xã hội trong lòng người dân Đức, dẫn dắt họ tiến lên con đường nổi dậy chống lại sự xâm lược của Napôlêông (Napoléon), đòi xoá bỏ chế độ phong kiến, đòi quyền bình đẳng. CHỦ NGHĨA LÃNG MẠN TRONG ÂM NHẠC ĐÃ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN DỰA TRÊN NHỮNG PHONG TRÀO NÀY.

Sống ở một thời đại luôn biến động bởi chiến tranh, tâm hồn người nghệ sĩ lãng mạn luôn khát khao vươn tới sự tự do, xây dựng một xã hội công bằng và tốt đẹp cho các tầng lớp nhân dân. Họ đã biểu lộ cảm xúc thông qua những tác phẩm của bản thân mình, vì vậy, ở nhiều khía cạnh của nghệ thuật đã nảy sinh những cách tân sáng tạo. Ví dụ, trong hội hoạ đã thể hiện sự xung đột tương phản qua những mảng màu sắc đối chọi mới lạ, những đề tài phong phú. Ở lĩnh vực sân khấu, sự chuyển biến kịch tính có vai trò quan trọng. Trong âm nhạc lãng mạn, những chủ đề đầy chất trữ tình thể hiện nội tâm, tính trữ tình nổi loạn trong nội dung tác phẩm, và đặc biệt những đổi mới táo bạo trong hình thức và thể loại đã kéo theo sự thay đổi về hoà âm, phối khí.... Điều đó đã phản ánh và mang đậm dấu ấn tư tưởng của thời đại: thể hiện lòng yêu nước qua sự coi trọng và phổ cập rộng rãi các thể loại, chất liệu dân gian; tình yêu tự do và bình đẳng được thể hiện ở khuynh hướng tìm tòi sự đổi mới về hình thức, thể loại và một số phương tiện biểu hiện trong các tác phẩm âm nhạc của những nhạc sĩ có tư tưởng tiến bộ, tiêu biểu là Hôphman (Hoffman), Mendenxon (Mendelssohn), Vêbe (Weber) và Suman (Schumann)

Bên cạnh những nhạc sĩ đã tiếp nhận tính tất yếu đổi mới và hướng lịch sử âm nhạc đi theo con đường cách tân đầy sáng tạo, một số nhạc sĩ lại có quan điểm đối lập với họ. Đó là những người bảo thủ, tôn trọng và cố gắng níu giữ những truyền thống và khuôn mẫu đã được định hình trước đó và không chịu tiếp nhận, thậm chí bài bác những sáng tạo đổi mới, những biến đổi xã hội đã làm thay đổi quan điểm thẩm mỹ của thời đại. Do đó, cuộc đấu tranh về quan điểm giữa 2 phái Tiến bộ và Bảo thủ đã nổ ra và ngày càng trở nên gay gắt.

Tác phẩm "Carnaval" của Suman đã phản ánh một phần cuộc đấu tranh đó, vì nội dung của "Carnaval" có liên quan trực tiếp đến những hoạt động của Hội Đavixbun - Hội của những nghệ sĩ tiến bộ chống bọn bảo thủ.

J'ai cueilli ce brin de bruyère
L'automne est morte souviens - t'en
Nous ne nous verrons plus sur la terre
Odeur du temps brin de bruyère
Et souviens - toi que je t'attend

Than phiền

Nội dung chính của "Carnaval" phản ánh những tư tưởng tiến bộ chống bảo thủ của Hội Đavixbun. Xen kẽ giữa các chân dung chứa đựng nét điển hình của các nhân vật là những cảnh thơ mộng trữ tình được diễn tả thật sinh động.

Có thể nhận thấy, tác phẩm chứa đựng hai mảng nội dung hình tượng chính:

1.: Các khúc nhạc mang tính chân dung

Những hình ảnh diễn tả khác nhau của 8 chân dung nhân vật - những mặt nạ giả trang truyền thống và các chân dung của hội viên Hội Đavixbun, đều được khắc hoạ sinh động những nét điển hình của nhân vật. Chúng ta thường gặp lối so sánh đối chiếu giữa hai chân dung có tính tương phản rõ nét được đặt cạnh nhau, như số 2 ''''''''Pierrot" và số 3 "Arle Quin''''''''; số 5 "Eusebius" và số 6 "Florestan". Ngoài ra, mỗi chân dung đều thể hiện đặc điểm riêng và mang đậm màu sắc tư duy nhân vật một cách tinh tế, như số 12 "Chopin", số 13 "Estrella", số 16 "Paganini".

Trong ngày hội giả trang thường không thể thiếu các mặt nạ truyền thống của những nhân vật trào phúng: Những chú hề. Hình ảnh hai vai hề quen thuộc Pierrot và Arlequin xuất hiện, với nét tương phản sâu sắc:

Số 2 "Pierrot" là hình ảnh vai hề kịch câm, một nhân vật luôn giữ im lặng nhưng lại thể hiện bằng cử chỉ, điệu bộ sự hài hước và châm biếm sâu sắc:

http://www.classicalvn.org/NCD/Schumann_Carnaval/Track2.mp3

Trái ngược với "Pierrot" là "Arlequin" (số 3), tên hề vui nhộn áo quần sặc sỡ với chiếc mũi đỏ kỳ quái, gây cười một cách bộc trực:

http://www.classicalvn.org/NCD/Schumann_Carnaval/Track3.mp3

Trong hai khúc số 5 "Eusebius" và số 6 "Florestan" là hình ảnh những nhân vật cùng tên trong tiểu thuyết "Những năm lêu lổng" của J.Paul (tui chưa đọc truyện này [:D ]). Đó cũng là hai trong số các bút danh của Suman khi viết báo. Vì vậy, có thể nói hai nhân vật này chính là sự mô tả bản thân tác giả - một hội viên Đavixbun - ở hai khía cạnh tính cách khác nhau:

Số 5 "Eusebius'''''''' có tính trữ tình êm dịu, thể hiện sợ mơ mộng dịu dàng trong tâm hồn Suman:

http://www.classicalvn.org/NCD/Schumann_Carnaval/Track5.mp3

Số 6 "Florestan" lại mô tả một khía cạnh đối lập: nhiệt tình rực lửa nổi loạn trong tâm hồn tác giả:

http://www.classicalvn.org/NCD/Schumann_Carnaval/Track6.mp3

Một số chân dung các nhạc sĩ lãng mạn đương thời, mà nghệ thuật của họ được Suman khâm phục, cũng xuất hiện trong tác phẩm này. Suman đã sử dụng những đặc điểm tiêu biểu trong phong cách sáng tác hoặc biểu diễn của họ để xây dựng chân dung bằng giai điệu âm nhạc.

Trong khúc 12 "Chopin" , chúng ta bắt gặp phong cách Nocturne quen thuộc ở các tác phẩm cùng thể loại của Chopin: tính chất trữ tình trong sáng với nét giai điệu liền bậc trải rộng:

http://www.classicalvn.org/NCD/Schumann_Carnaval/Track12.mp3

Lòng hâm mộ tài năng biểu diễn violon của "Paganini" - số 17, được thể hiện ở sự mô phỏng lối búng dây - một kỹ thuật diễn tấu độc đáo của violon - bằng thủ pháp staccato kết hợp nhảy quãng xa do 2 bè piano diễn tấu:

http://www.classicalvn.org/NCD/Schumann_Carnaval/Track17.mp3

Trong một số chân dung hội viên Đavixbun, như "Clara" số 11, thể hiện tính trữ tình nồng cháy trong từng đường nét giai điệu, liên quan tới tình yêu của Suman với Clara (con gái thầy học, sau trở thành Clara Schumann )

http://www.classicalvn.org/NCD/Schumann_Carnaval/Track11.mp3

Số 13 "Estrella" biểu hiện nét kịch tính, day dứt trong cuộc đấu tranh về tư tưởng:

http://www.classicalvn.org/NCD/Schumann_Carnaval/Track13.mp3

J''ai cueilli ce brin de bruyère
L''automne est morte souviens - t''en
Nous ne nous verrons plus sur la terre
Odeur du temps brin de bruyère
Et souviens - toi que je t''attend

Than phiền

Trích từ bài của Fleur-de-Lys viết lúc 02:49 ngày 12/05/2005:

---

Liên khúc "Carnaval" bao gồm 21 khúc nhạc, được xây dựng trên cơ sở biến tấu từ một chủ đề không hoàn thiện là 4 chữ cái A - E - C - H, được biến thành âm nhạc qua 4 nốt La - Mi - Đô - Xi. Dựa trên 4 chữ cái này, nhạc sĩ đã tạo nên các khúc nhạc đa dạng về hình tượng nhưng lại có mối liên quan về âm điệu xuyên suốt toàn tác phẩm. Có thể nói, "Carnaval" là một tác phẩm đầy sáng tạo cả về hình thức lẫn nội dung.

---

Than phiền

SCHumAnn
S đọc là es = Mi giáng
S - C - H - A : Mib - Đô - Si - La
As - C - H : Lab - Đô - Si
A - S - C - H :La - Mib - Đô - Si
Bạn nhớ chứ, ở trước bài con bướm. (99% pianist không biết nên đánh đoạn này như thế nào cho hay vì mấy nốt này nghe giống nhạc ma quá! ) Có 1 kiểu tiết tấu trong 1 tác phẩm của Tchaikosky rất thích hợp & giống với đoạn này. --> ô la la composer # pianister ở những đoạn ntnày.
ASCH còn 1 nghĩa nữa hiện tại tôi quên rồi.
-1 Ví dụ khác: iGor FEDoroviCh Stravinsky
Sol Fa Mi Re Đô Mib ....
( Canon "Stravinsky" của Shnitke)

Được goimuathubaydi sửa chữa / chuyển vào 06:35 ngày 12/05/2005

Gửi lúc 05:22, 12/05/05

Than phiền

Viết là ASCH vì theo kí hiệu âm nhạc bằng tiếng Đức thì S là Eb còn H là B. Do cách kí hiệu âm nhạc khác với kiểu phổ thông cho nên mới gây khó hiểu cho người đọc nhạc theo kiểu bình thường. ASCH còn một nghĩa khác chính là tên thị trấn của Ernestine von Fricken, người yêu đầu tiên của Schumann (cũng là học trò), nhưng đồng thời cũng là viết tắt tên của ông. Thông minh quá, các bạn trai học tập nhé .

Xin tóm tắt lại bài viết của Fleur-de-Lys:
Carnaval là một tác phẩm của Schumann mang đầy tính tự nhiên, mà sức sáng tạo và kĩ thuật cùng tồn tại một cách sinh động và mạnh mẽ . Được viết vào tháng Chín năm 1834, Carnaval là một chuỗi hoạt cảnh, một buổi vũ hội hóa trang mà các nhân vật lần luợt kéo nhau ra sân khấu. Nó được tác giả diễn giải như là "Little scenes on four notes" (4 nốt được đề cập ở trên). Nếu hoán vị một tí các đoạn nhạc này, sẽ phát sinh ra chủ đề cho các nhân vật của vũ hội, tồn tại theo từng cặp mang tính cách đối lập: mang tính lịch sử (Chopin và Paganini - 2 người ông ngưỡng mộ, mang tính dân gian (các nhân vật kịch câm của Pháp Pierrot, Arlequin, và Pantalon et Colombine), mô tính cách nội tâm của Schumann (Florestan và Eusebius) - một cách ông nói về bản thân mình. Ông còn nhắc đến 2 người phụ nữ trong đời ông: Ernestine von Fricken (Estrella), và vợ tương lai Clara Wieck (Chiarina). Ngoài ra còn có những hành khúc của Davidsbündler (Đavixbun - Hội David), chống lại Philistines (hay nói cách khác là tư tưởng tiến bộ chống tư tưởng bảo thủ).

Để biết thêm về Davidsbündler, có thể đọc thêm tại đây:
http://www.angelfire.com/music2/davidbundler/davidsbundler.html
http://www.virtuosi.mb.ca/concertsincontext_100904.html

Các khúc nhạc trong Carnaval:
1. Préambule: khúc nhạc mở đầu. Như tiếng gọi mọi người đến với vũ hội

2. Pierrot: nhân vật dân gian commedia dell''''arte (*), có trí tuệ tầm thường, vụng về, luôn buồn bã và đăm chiêu, mặc bộ đồ trắng rộng thùng thình với bộ mặt hóa trang trắng bệch.

3. Arlequin: cũng là nhân vật dân gian commedia dell''''arte, luôn đeo mặt nạ với cái mũi đỏ, quần áo dát bạc và sặc sỡ, đanh đá, cơi hội, luôn tìm kiếm thức ăn và đàn bà và rất tham lam. Arlequin có nhiềm mưu kế và sự ranh mãnh của một đứa bé tinh quái

4. Valse noble: sử dụng chủ đề A-Eb-C-B (ASCH)

5. Eusebius: nhận thức về bản thân; lãng mạn trữ tình, mặt bên trong của tâm hồn Schumann

6. Florestan: nhận thức về bản thân; mạnh mẽ, mặt bên ngoài của tâm hồn Schumann.

7. Coquette: “Đối đáp”

8. Réplique: “Điệu bộ”

9. Papillons “Những con bướm”: kìa con bướm vàng kìa con bướm vàng....

10. A.S.C.H.-S.C.H.A “những chữ cái nhảy múa”: Nơi sinh sống của Ernestine và tên Schumann

11. Chiarina: tên thân mật của Clara Wieck , con gái 15 tuổi của thầy dạy piano cho Schumann, sau này cũng trở thành vợ ông.

12. Chopin: Nhà soạn nhạc người Ba Lan Chopin, thành viên Davidsbündler.

13. Estrella: Ernestine von Fricken, 17 tuổi, người Schumann đã bí mật đính ước. " Nàng có một tâm hồn ngây thơ thuần khiết quyến rũ, tinh tế và sâu sắc, gây ấn tượng đặc biệt với con, mọi thứ của nàng đều mang vẻ gì đó nghệ sĩ và đầy chất xướng ca hiếm có” Schumann viết cho mẹ vào tháng 7 năm 1834.

14. Reconnaissance “Lòng biết ơn”

15. Pantalon et ColombineNhân vật dân gian commedia dell''''arte. Pantalon, một thương gia cả tin, cố gắng che dấu tuổi già của mình để quyến rũ phụ nữ bằng cách mặc một cái quần bó Thổ Nhĩ Kỳ. Columbine, người đầy tớ hay là vợ của một lão già, tượng trưng cho sự thông minh và quyến rũ trong thế giới của sự ngu dốt, tham lam và thiếu hiểu biết.

16. Valse allemande: một điệu Valse của Đức

17. Paganini: Nicolò Paganini (1782-1840), nhà soạn nhạc người Ý và bậc thầy về violin, thành viên của Davidsbündler.

18. Aveu: lời thú tội

19. Promenade: “Dạo chơi” (Đoạn này và đoạn sau là để nghỉ giải lao )

20. Pause

21. Marche des Davidsbündler contre les Philistins “Davidsbündle chống lại Philistines”: The Davidsbündler hay “Hội David” là tên của nhân vật trong kinh thánh King David, người chơi và sáng tác nhạc, viết thơ và giết Philistines (kẻ thù của người Do Thái ở nam Palestin – sau này từ được dùng cho những kẻ tầm thường, thiếu văn hóa). Đoạn nhạc này được viết cho những nhà soạn nhạc theo tư tưởng tiến bộ với âm nhạc tao nhã, chứ không phải những người theo tư tưởng bảo thủ truyền thống với âm nhạc hời hợt, thiển cận như là một sản phẩm “quá đát” của trường phái Lãng mạn. Trong lời tuyên bố mục đích của tờ tạp chí vận động của ông Neue Zeitschrift für Musik (New Music Journal), Schumann viết: "Mục tiêu của chúng tôi là nhắc nhở người đọc về quá khứ xa xưa và các tác phẩm thời ấy... Sau đó tấn công vào sự phản thẩm mỹ của các tác phẩm hiện nay, trong thời gian gần đây có vẻ xuất sắc nhưng lại vô cùng hời hợt.. Cuối cùng, là để giúp chuẩn bị bước nhanh đến kỉ nguyên thơ ca mới." Ông đã chễ giễu bằng cách viết đoạn hành khúc dài ra gấp 3 chứ không phải 2 lần (?), và chế giễu chúng qua “điệu nhảy của ông già” – một điệu nhảy cổ xưa để kết thúc vũ hội.

Schumann còn một chủ đề nổi tiếng khác dựa theo chủ đề Clara Wieck (C-F-G-C) ở bản Impromptus op. 5 (C-F-G-C) Chủ đề này gần giống với chủ đề ở Fantasy số 1 và 2. Chúng dựa trên nền chủ đề của Clara. Robert Schumann sử dụng bốn nốt đầu này như motiv “Clara” khác trong chương cuối của Fantasiestucke op. 12

(*)commedia dell''''arte: thể loại hài kịch ở Ý thế kỉ 16-18, mà trong đó các diễn viên không hề chuẩn bị trước mà ứng khẩu trên sân khấu dựa theo tính huống và tính cách ở ngoài đời thường.

http://www.yeuamnhac.com/music/forumdisplay.php?f=22

Được Apomethe sửa chữa / chuyển vào 18:35 ngày 15/05/2005

Gửi lúc 19:46, 12/05/05